www.wimjongman.nl
De waarheid achter de film „Naza“ (collateral damage): wat de filmmakers opzettelijk over het hoofd hebben gezien
Sarit Zehavi - 16 september 2026
De makers van de recente documentaire over het onderwerp „Naza“ (een Hebreeuws militair acroniem voor Nezek Agavi – collateral damage) hoefden niet al te veel moeite te doen om de waarheid te ontdekken.
Ze hadden mij gewoon kunnen interviewen. Ik zou, zonder mijn identiteit te verbergen, voor de camera hebben gestaan op het dak van mijn huis, gelegen op negen kilometer van Libanon – nadat we hier eindeloze raketbeschietingen hadden doorstaan – en hen de realiteit ter plaatse hebben uitgelegd.
Iets minder dan 20 jaar geleden was ik een van de grondleggers van de afdeling binnen de IDF die zich bezighoudt met het waarschuwen van de bevolking aan de andere kant van de vijandelijke linies en het redden van de levens van hun burgers.
Wij hebben de werkprocessen opgezet die bepalen hoe de bevolking wordt opgeroepen te evacueren en hoe die evacuatie wordt gevolgd. Ik was persoonlijk betrokken bij het opstellen van de goedkeuringsprocedures voor doelen en de operationele besprekingen.
Als ze met mij hadden gesproken, zou ik hen hebben uitgelegd dat de grafiek die aan het begin van de film wordt getoond, geen grafiek is voor het uitvoeren van moorden, maar een planningsgrafiek voor een doelwit waarvan is vastgesteld dat het door Hamas wordt gebruikt.
Het doel ervan is om te bepalen of een doelwit überhaupt moet worden aangevallen, wie in de commandostructuur bevoegd is om dit goed te keuren, met welke munitie en onder welke voorwaarden. In schril contrast met wat in de film wordt beweerd: wanneer de woorden „Naza 500 – geschatte nevenschade 500“ in het goedkeuringsproces verschijnen, betekent dit dat er maatregelen moeten worden genomen om de nevenschade te beperken.
Er zijn verschillende manieren om dit te doen, zoals een oproep tot evacuatie, precisiewapens of het volledig afblazen van de aanval (wat bekendstaat als een niet-goedgekeurd doelwit). Het vermelden van de nevenschade op het doelwitformulier betekent niet dat er een intentie is om burgers te doden of een „genocide“ te plegen; het is in de eerste plaats bedoeld om dit te voorkomen.
Onze vijanden, zowel Hamas als Hezbollah, plaatsen hun raketten en hoofdkwartieren opzettelijk midden in de burgerbevolking, in tunnels onder Beiroet of in hoge woongebouwen in Zuid-Libanon. Hamas in Gaza deed hetzelfde en gebruikte daarbij kinderen als menselijk schild. Ze doen dit vanuit de werkhypothese dat als Israël zonder waarschuwing toeslaat, er 500 burgers zullen worden gedood. Dat is precies hun doel. Maar Israël kiest voor een andere aanpak: er zijn minstens honderden soldaten en officieren in de IDF wier enige taak de bescherming van de vijandelijke bevolking is. Dat is waar ze aan denken als ze ’s ochtends wakker worden. Daarvoor betaalt de IDF hen een salaris.
Als de makers van de film serieus onderzoek hadden willen doen, hadden ze voormalige (zoals ik) en huidige soldaten en officieren van het IDF kunnen interviewen, die hen de waarheid over nevenschade zouden hebben verteld. Maar ze kozen ervoor dat niet te doen.
In de trailer van de film wordt beweerd dat het IDF „nooit het aantal gedode burgers controleert.“
De waarheid is dat het in realtime controleren van het exacte aantal slachtoffers op vijandelijk grondgebied een complexe en vrijwel onmogelijke taak is. Dit is precies de reden waarom het beoordelingsproces voor nevenschade van tevoren is opgezet, om rekening te houden met de omvang van het bouwwerk en het gebruikelijke aantal burgers in de omgeving ervan.
Het IDF heeft enorme middelen geïnvesteerd – en blijft dat doen – in de vorm van inlichtingenpersoneel, juridische deskundigen, operationeel personeel van de lucht- en grondtroepen en technologische experts – om commando- en controlesystemen te ontwikkelen die nauwkeurig weergeven waar zich burgers bevinden en waar niet. Ik was persoonlijk betrokken bij de ontwikkeling van deze instrumenten tijdens mijn militaire dienst bij het Noordelijk Commando en tijdens mijn daaropvolgende reservistendienst.
Uit eigen ervaring kan ik getuigen dat er een hele wereld aan inlichtingenwerk achter deze inspanning schuilgaat. Binnen het Directoraat Inlichtingen zijn er verschillende afdelingen die zich uitsluitend bezighouden met het bijhouden van de evacuatiepercentages van de bevolking uit landelijke en stedelijke gebieden nadat de IDF waarschuwingen heeft gepubliceerd. Als een groot percentage van de bevolking na de waarschuwingen is geëvacueerd, daalt de inschatting van de nevenschade, en pas dan is een aanval op de terreurinfrastructuur toegestaan.
Maar helaas zijn het juist de inspanningen van de IDF om het leven van de vijandelijke bevolking te sparen – namelijk de evacuatiewaarschuwingen en het bijhouden van de evacuatiestatus – die in de internationale media worden geïnterpreteerd als „etnische zuivering“, terwijl voorbij wordt gegaan aan de omvang van de terreurinfrastructuur die in en onder de dorpen in zowel Libanon als Gaza, in elk huis, aan het licht is gekomen.
Ik ben meerdere keren door verslaggevers gevraagd waarom we zulke uitgestrekte gebieden evacueren. Dit is mijn antwoord: wanneer Hamas of Hezbollah een tunnelnetwerk onder dorpen graven, is het onmogelijk om deze te vernietigen zonder de tientallen huizen erboven te beschadigen. Een gerichte evacuatie van een specifiek huis tijdens een tunnelexplosie zal leiden tot letsel bij burgers.
Ondanks de uitgebreide inlichtingeninspanningen die zijn geleverd om ervoor te zorgen dat het doelgebied vrij is van burgers, is dit een wereld waarin de onzekerheid buitengewoon groot is. Inlichtingen zullen altijd onvolledig en ontoereikend zijn. Er zijn veel gedocumenteerde gevallen waarin er geen informatie was over de aanwezigheid van burgers in de terreurinfrastructuur of in de buurt van de terrorist, en zij daardoor omkwamen. Deze grimmige uitkomst kan niet wegcijferen dat er inderdaad inspanningen worden geleverd om nevenschade te voorkomen.
Besluitvorming op het slagveld is complex, de dilemma’s zijn enorm, en het ligt in de aard van het slagveld dat er soms fouten worden gemaakt. Maar het verschil tussen ons en de vijand is enorm. In tegenstelling tot de radicale islamitische ideologie van Hamas en Hezbollah, die openlijk verklaren dat het hun doel is om Israëlische burgers te doden (en daarnaar handelen), stellen wij duidelijk dat wij absoluut niet van plan zijn om burgers op vijandelijk grondgebied te doden, en laten wij zelfs humanitaire hulp toe in het gevechtsgebied, ondanks het feit dat dit onze operationele resultaten in de strijd tegen het terrorisme schaadt.
Als ouders van soldaten brengen we onze kinderen dit bij: burgers zijn geen doelwit. En deze kinderen groeien op tot de soldaten en officieren die in het IDF dienen.
Het is jammer dat de filmmakers ervoor hebben gekozen geen echt onderzoek te doen. In strijd met de journalistieke ethiek hebben ze zelfs nagelaten het rapport ter commentaar naar de IDF te sturen, waardoor het onmogelijk is te weten welke functies de geïnterviewden binnen het systeem bekleedden, en of hun standpunt – aangenomen dat het authentiek is – überhaupt relevant is voor het begrijpen van de keten van goedkeuringen en maatregelen die worden genomen voordat een doelwit wordt aangevallen.
De filmmakers gaven er de voorkeur aan om een verhaal te vertellen vanuit een zeer beperkte invalshoek, anonieme bronnen te interviewen waarvan het betrokkenheidsniveau, de rang en het inzicht in het proces onduidelijk zijn, en de deskundigen volledig te negeren die deze systemen hebben gebouwd met één doel: het redden van mensenlevens. Zulke deskundigen bestaan. Ik was een van hen.
Sarit Zehavi
Uw ogen en oren aan de noordgrens,
Alma Onderzoeks- en Onderwijscentrum
COPYRIGHT © 2019 ALMA. ALLE RECHTEN VOORBEHOUDEN