(Automatische vertaling, onbewerkt)

Zo zou een Amerikaanse aanval op Iran eruitzien

Een nuchtere analyse van de verschillen tussen de standpunten van de VS en Iran na de gesprekken van vorige week leidt tot een duidelijke conclusie: er is geen akkoord in zicht. Iran heeft al verklaard dat elke aanval zal worden beschouwd als een totale oorlog en zal worden beantwoord met aanvallen op Amerikaanse bases in het Midden-Oosten en op Israël. We weten hoe dit zou kunnen beginnen, maar we weten niet hoe het zou eindigen.

door Avner Vilan

Gepubliceerd op 02-09-2026 18:15

Laatst gewijzigd: 02-09-2026 18:18

Een B-2 Spirit stealth-bommenwerper die de aanval in Iran uitvoerde. Foto: GettyImages, AP

Bij onderhandelingen is één concept bijzonder belangrijk: ZOPA, de Zone of Possible Agreement, het bereik van uitkomsten waarin beide partijen een akkoord kunnen bereiken. Als de ZOPA leeg is, is een akkoord simpelweg onmogelijk, hoeveel onderhandelingsrondes er ook plaatsvinden. Een duidelijke blik op de verschillen tussen de VS en Iran na de laatste onderhandelingsronde leidt tot een onmiskenbare conclusie: er is geen ZOPA.

De VS hebben de huidige escalatie in gang gezet in een poging het Iraanse regime te ondermijnen en protesten aan te moedigen, die voorlopig zijn weggeëbt. Naast militaire dreigementen hebben de Amerikanen aangegeven bereid te zijn tot onderhandelingen. Iran heeft van zijn kant gezegd dat het alleen bereid is om over de nucleaire kwestie te praten. Zelfs als Washington een dramatische terugtrekking zou maken en de gesprekken strikt zou beperken tot het nucleaire dossier, is het moeilijk voor te stellen dat het uraniumverrijking op Iraans grondgebied zou toestaan. Omgekeerd zal Iran, dat de regering-Trump diep wantrouwt, niet akkoord gaan met minder dan de mogelijkheden die het had onder het Joint Comprehensive Plan of Action. Als gevolg daarvan zijn de huidige onderhandelingen in wezen een vertragingstactiek. Er kan geen goede of zelfs maar redelijke overeenkomst uit voortkomen.

De Amerikaanse president Donald Trump met op de achtergrond het vliegdekschip USS Abraham Lincoln en het THAAD-luchtverdedigingssysteem in actie. Foto: Reuters, AP

Wat gebeurt er als er geen overeenkomst komt?

Een ander belangrijk concept in onderhandelingen is BATNA, het beste alternatief voor een onderhandelde overeenkomst. Met andere woorden, wat is het alternatief als er geen overeenkomst komt?

Vanuit het perspectief van Iran is het alternatief een voortzetting van de status quo onder sancties die zijn verscherpt met de activering van het snapback-mechanisme. Op middellange en lange termijn biedt dit geen goed nieuws voor het regime, aangezien de Iraanse economie blijft verslechteren. Op korte termijn weet het regime echter hoe het moet overleven, vooral nadat het aan zijn eigen bevolking heeft laten zien dat het bereid is om zonder terughoudendheid brute onderdrukking toe te passen.

De Amerikanen zeggen dat de militaire optie op tafel ligt en hebben aanzienlijke troepenmacht naar de regio verplaatst. Hoewel ze op het punt stonden om toe te slaan, is dat nog niet gebeurd. De vertraging is waarschijnlijk te wijten aan een combinatie van onvoldoende operationele paraatheid en onzekerheid over het gewenste resultaat: ofwel zou de aanval niet genoeg schade aanrichten, ofwel zou deze de VS in een langdurige oorlog kunnen slepen die het niet wil.

Er zijn ook meer prozaïsche redenen voor uitstel, zoals wachten tot na de Super Bowl. Iran heeft van zijn kant al verklaard dat elke aanval zal worden beschouwd als een volledige oorlog en zal worden beantwoord met raketaanvallen op alle Amerikaanse bases in het Midden-Oosten en op Israël. We weten hoe dit zou beginnen, maar we weten niet hoe het zou eindigen.

Vier mogelijke scenario's

Eerste scenario: Een nieuw nucleair akkoord in ruil voor sanctieverlichting en het wegnemen van de dreiging van een aanval. De kans hierop is klein, en als een dergelijk akkoord zou worden ondertekend, zou het een slecht akkoord zijn.

Tweede scenario: Eindeloos uitstel. Met of zonder onderhandelingen, het maakt weinig verschil. De druk op Iran zou blijven bestaan en bij gebrek aan een politiek perspectief zou een nieuwe golf van protesten of een andere interne bedreiging voor het voortbestaan van het regime kunnen ontstaan. Het is ook mogelijk dat de tijd en de natuur hun gang gaan en dat onder een andere Iraanse leider sommige opties weer open komen te liggen.

Trump en Iran. Foto: Getty Images/Reuters/AP/AFP

Derde scenario: Een symbolische aanval, misschien zelfs in samenwerking met de Iraniërs. Trump zou de overwinning uitroepen en zijn aandacht op iets anders richten. Het Iraanse probleem zou natuurlijk niet verdwijnen.

Vierde scenario: een aanzienlijke Amerikaanse aanval. Om effectief te zijn, zou het doel ervan een ernstige destabilisatie van het regime moeten zijn, tot en met de ineenstorting ervan. Om dat te bereiken, zou de aanval de eliminatie van opperbevelhebber Ali Khamenei moeten omvatten, of op zijn minst een actie van vergelijkbare omvang moeten zijn. Een dergelijke gebeurtenis zou het regime tot in zijn kern doen wankelen.

Ondertussen beschikt Iran nog steeds over ongeveer 440 kilogram uranium dat tot 60 procent is verrijkt, dat niet onder effectief toezicht staat en voldoende is om tien kernbommen te produceren. Teheran begrijpt nu duidelijker dan ooit dat kernwapens de enige garantie zijn voor het voortbestaan van het regime. Het enige wat rest is te hopen dat de Israëlische inlichtingendienst goed genoeg is, want zodra Iran een kernmacht wordt, zal de strategische situatie volledig veranderen.

Bron: What a US attack on Iran would look like