HET SMALLE PAD: WEES EROP VOORBEREID OM ZONDER REDEN GEHAAT TE WORDEN

EEN VOOR ISRAËL - april 2026

“Ga binnen door de smalle poort,” moedigt Jezus ons aan. “Want de poort is wijd en de weg is gemakkelijk die naar de vernietiging leidt, en velen zijn er die daardoor binnengaan. Want de poort is smal en de weg is moeilijk die naar het leven leidt, en weinigen zijn er die die vinden.” (Matteüs 7:13-14)

Met andere woorden, dit wordt zwaar. Maar het zal de moeite waard zijn.

Jezus wist waar Hij het over had. Voortdurend belasterd, beschimpt, afgewezen, zonder reden gehaat en aangevallen, wist Jezus heel goed dat Zijn weg niet voor bangeriken was. Dit gedoe met dat smalle pad is als een magneet voor haters. Haters die de gemakkelijke, platgetreden route in de verkeerde richting kiezen.

Het was een belangrijke boodschap die Jezus Zijn discipelen toen gaf, en het is belangrijk voor ons nu: Hoe leven we in een wereld die ons haat?

WAT ‘SMAL’ BETEKENT IN HET HEBREEUWSE DENKEN

Als je de Psalmen leest, valt je op dat er een thema is waarin brede of ruime plaatsen als wenselijk en een zegen worden beschouwd, terwijl smalle plaatsen het tegenovergestelde zijn. In het Hebreeuwse denken wordt het woord ‘smal’ zelf in verband gebracht met lijden – zoals we in het Engels zouden zeggen ‘a tight spot.’ De stam van het woord is צַר (tzar), waaruit we het woord metzarim (מְּצָרִים) krijgen, wat ‘smalle doorgang’ betekent, zoals in ‘in het nauw zitten’, en Mitzraim (מִצְרָיִם), wat Egypte betekent – het land van het lijden en de onderdrukking van de Hebreeën. Er is zelfs een periode van drie weken elke zomer in de Joodse kalender die bekend staat als “bein ha Metzarim” (ימי בין המצרים) of “tussen de zeestraten”, gebaseerd op de moeilijkheden die worden genoemd in Klaagliederen 1:3, met ditzelfde idee. Gevangen in een nauwe plek met gevaar aan beide kanten. Dus dat Jezus ons vertelt de smalle weg te kiezen, lijkt erg contra-intuïtief. Wij geven de voorkeur aan ruimte! Vrijheid! Maar nee. De wegen van Zijn Koninkrijk zijn tegengesteld aan de wegen van de wereld. We moeten bereid zijn te lijden als we Jezus echt willen volgen. De minsten zullen de grootste zijn, de eersten zullen de laatsten zijn, en het is de smalle poort die uiteindelijk naar de grootste zegen leidt.

ONPOPULAIRE MENING

Als we moeten geloven wat de Bijbel zegt, ligt de maatstaf voor waarheid en moraliteit in Zijn handen en in die van niemand anders. Hij bepaalt soeverein wat er gebeurt en stelt de regels vast. Zijn manier is misschien niet populair, maar ze is waar en juist. Als Hij zegt dat er geen andere God is dan de God van Abraham, Isaak en Jakob, dan is dat het laatste woord in deze zaak. Als Hij een onvoorwaardelijk verbond met Abraham sloot, dat Hij Israël koos als Zijn volk, en dat Israël gezegend is, dan heeft het geen zin om ertegen te vechten. Als Hij zegt dat het huwelijk tussen één man en één vrouw is, dan is dat zo. Mensen zullen woeden tegen God, tegen Zijn Wet en tegen Zijn volk Israël, dat een voortdurende, fysieke vertegenwoordiging is van beide zaken. Op dezelfde manier voelen Palestijnse christenen zich vaak als een belegerde minderheid in hun omgeving – enorm in de minderheid, vergeten en verkeerd begrepen. En ja, gehaat. De weg is smal, en velen zullen er voor terugdeinzen.

De eerste gelovigen noemden zichzelf “Volgelingen van De Weg”. Jezus zei ooit dat Hij De Weg belichaamde, en verkondigde Zichzelf als “de Weg, de Waarheid en het Leven” in Johannes 14:6.

“

Aan de ene kant verwelkomt Hij absoluut iedereen, maar aan de andere kant is die wijde open uitnodiging om door de smalle poort te gaan. Iedereen kan via Hem binnenkomen, maar er is geen andere manier om toegang te krijgen tot de Vader. Dit plaatst degenen die Jezus wel willen volgen voor een dilemma. Hoe gaan we om met degenen die de tegenovergestelde richting opgaan?

We kunnen geen mensen-pleasers zijn en Jezus volgen. Dat is onmogelijk. Paulus vraagt de gelovigen in Galatië of ze de mensen of God proberen te behagen, en maakt duidelijk dat als je de mensen probeert te behagen, je geen dienaar van de Messias kunt zijn (Galaten 1:10). We kunnen niet twee heren dienen, dus als we niet in de eerste plaats ernaar streven God te behagen, als Hij niet onze Heer is en wij niet Zijn dienaren, dan zouden we dienaren van de mens zijn. We kunnen verslaafd raken aan ons verlangen om te behagen, en geketend raken in onze besluitvorming. We beginnen toe te geven aan de eisen van de wereld en gaan er uiteindelijk erg op lijken. Maar alleen wanneer we in de voetsporen van de Geest wandelen op Zijn smalle pad, kunnen we de krachtige goedheid van het Koninkrijk van God bieden.

WIE BEÏNVLOEDT WIE?

Er is een principe in de Thora dat als volgt luidt: onreinheid is besmettelijk, maar het werkt niet andersom. Leviticus legt de wet hierover uitgebreid vast – of je nu schimmel in je huis hebt of melaatsheid op je huid, of je nu een dood dier hebt aangeraakt of tegen God hebt gezondigd, er zijn dingen die gedaan moeten worden om de situatie recht te zetten en ervoor te zorgen dat de onreinheid zich niet verspreidt. Voordat Jezus kwam, was het onmogelijk om reinheid van de ene persoon op de andere over te dragen.

“Zo zegt de Heer der heerscharen: Vraag de priesters naar de wet: ‘Als iemand heilig vlees in de plooi van zijn kleding draagt en met die plooi brood of stoofpot of wijn of olie of welk soort voedsel dan ook aanraakt, wordt het dan heilig?’” De priesters antwoordden en zeiden: “Nee.” Toen zei Haggai: “Als iemand die onrein is door aanraking met een dood lichaam iets van dit alles aanraakt, wordt het dan onrein?” De priesters antwoordden en zeiden: “Het wordt inderdaad onrein.” (Haggai 2:11-13)

Maar we zien in de bladzijden van het Nieuwe Testament dat er iets opmerkelijks begint te gebeuren. De problemen die de ‘onreinen’ teisterden, werden overwonnen door Iemand wiens heiligheid zo krachtig was dat Hij, in plaats van negatief beïnvloed te worden door onreinheid, hen genezen en heel maakte. Dit was nog nooit eerder gebeurd. Jezus raakte melaatsen aan en maakte hen rein. Hij genas de blinden, de verlamden, de vrouw met de bloedvloeiing. De krachtige goedheid (Godheid) die Jezus in zich draagt, was zo krachtig dat ze alles overwon.

En Jezus gaf ons de autoriteit om hetzelfde te doen in Zijn naam. Zijn Heilige Geest woont in ons en kan door ons heen werken. Dit is ongelooflijk. Maar we moeten onthouden dat alleen God dit kan doen, niet wij. God in en door ons. God is de Verlosser, niet wij. Wanneer we Zijn pad verlaten, wanneer we de verkeerde weg inslaan, leven we niet langer het door de Geest vervulde leven van een volgeling van de Weg en kunnen we niet langer verwachten dat we resultaten in de stijl van Jezus zullen zien. We moeten ons aan het smalle pad houden. En dat zal veel mensen irriteren.

GEHAAT ZONDER REDEN

Jezus wordt vaak gezien als een vriendelijk en vredelievend hippie-achtig figuur, maar soms vergeten we dat Hij met een passie werd gehaat, dus we moeten niet verbaasd zijn als we merken dat wij ook gehaat worden.

“Als de wereld jullie haat, weet dan dat zij Mij al haatte voordat zij jullie haatte.” (Johannes 15:18)

In Johannes hoofdstuk 15 spreekt Jezus tot Zijn discipelen op de avond van het Laatste Avondmaal. Het was een belangrijk gesprek. In vers 20 herinnert Hij hen aan een eerdere leer van jaren geleden, helemaal aan het begin van Zijn bediening.

“Denk aan het woord dat Ik tot jullie heb gesproken,” drong Hij aan: “‘Een dienaar is niet groter dan zijn meester.’ Als zij Mij hebben vervolgd, zullen zij ook jullie vervolgen.” (15:20)

Hij zei tegen Zijn discipelen: onthoud dat Ik jullie dit eerder heb verteld… De eerste keer dat Hij dit zei, staat opgetekend in Mattheüs 10. De Farizeeën hadden gefluisterd dat Jezus wonderen kon verrichten en demonen kon uitdrijven omdat Hij dat deed door de kracht van Beëlzebub. Ze dachten dat Jezus onder één hoedje speelde met Satan, wat precies het tegenovergestelde was van de waarheid.

Later in het hoofdstuk zien we dat gehaat en vals beschuldigd worden gewoon een familietrekje is.

“Wie mij haat, haat ook mijn Vader”, zei Jezus. “Maar het woord dat in hun Wet staat, moet in vervulling gaan: ‘Zij hebben mij zonder reden gehaat.’” (Johannes 15:23, 25)

“

Er zijn een paar momenten waarop dit thema van zonder reden gehaat worden in de Schrift aan de orde komt1, maar de passage waar Jezus hier naar verwijst lijkt uit Psalm 69 te komen:

Talrijker dan de haren op mijn hoofd zijn zij die mij zonder reden haten; machtig zijn zij die mij willen vernietigen, zij die mij met leugens aanvallen. Wat ik niet heb gestolen moet ik nu teruggeven? (Psalm 69:4)

David, die deze psalm schreef, kende dat gevoel maar al te goed. Hij werd zonder reden gehaat en achtervolgd. Zelfs zijn broers leken hem herhaaldelijk zonder reden te pesten, waardoor hij vroeg: „Wat heb ik nu weer gedaan?” (1 Samuël 17:29). Hij werd beschuldigd van een aanmatigend en kwaadaardig hart, wat eigenlijk nogal hard was, aangezien hij hen net lunch had gebracht en op het punt stond Israël te redden van de torenhoge Filistijn Goliath. Later haatte koning Saul hem en wilde hij hem doden zonder enige andere reden dan jaloezie. Maar kijk eens welke grote zegen Davids leven opleverde toen hij Gods smalle en moeilijke pad volgde!

HET TEGENMIDDEL TEGEN ONGEGRONDE HAAT

Koning David werd gehaat, Jezus werd gehaat, het volk van Israël is voortdurend gehaat, en de wereld zal iedereen haten die zich bij de stam aansluit. Maar Jezus heeft deze bemoediging voor al Gods volk – door te verwijzen naar het aantal haren op ons hoofd, lijkt het erop dat Jezus Davids psalm in gedachten had:

“Wees niet bang voor hen die het lichaam doden, maar de ziel niet kunnen doden. Wees eerder bang voor hem die zowel de ziel als het lichaam kan vernietigen in de hel. Worden er niet twee mussen voor een penning verkocht? En geen enkele van hen zal op de grond vallen zonder dat jullie Vader het weet. Maar zelfs de haren op jullie hoofd zijn allemaal geteld. Wees daarom niet bang; jullie zijn meer waard dan vele mussen.” (Matteüs 10:28-31)

In de joodse traditie wordt gezegd dat de tweede tempel werd verwoest vanwege ongegronde haat. De tempel werd inderdaad verwoest in 70 n.Chr., precies zoals Jezus had gezegd. Haat is zo vernietigend. Maar liefde is krachtiger dan haat. Toen ze Hem kruisigden, riep Jezus uit:

“Vergeef het hun, Vader, want ze weten niet wat ze doen”. (Lucas 23:34)

“

In plaats van hen als een bedreiging te zien, had Hij medelijden met Zijn beulen, zelfs terwijl Hij stervende aan het kruis hing. Hij had medelijden met hen en bad voor hen. Je denkt misschien dat dat menselijkerwijs niet mogelijk is, en misschien heb je gelijk, maar met de Geest van Jezus die in ons leeft, is alles mogelijk.

Een Messiaans-Joodse predikant uit Roemenië, Richard Wurmbrand, leerde de prijs van het smalle pad kennen toen hij ervoor koos de wet te overtreden en Jezus te volgen toen zijn land onder communistisch bewind kwam. Dagelijks gemarteld in de gevangenis, gingen hij en zijn vrienden van hun beulen houden en voor hen bidden, van wie sommigen volledig gebroken werden door de kracht van zo’n bovennatuurlijke liefde. De moedige liefde van Jezus heeft de matrix van zonde en dood doorbroken. Hij geeft ons de enige weg, het enige pad hieruit. Hij toont ons de manier om met ongegronde haat om te gaan: moedige liefde die voortkomt uit het besef waar hun brede weg uiteindelijk toe leidt… en waar het smalle pad je uiteindelijk naartoe brengt.

“Zalig zijn jullie wanneer anderen jullie beschimpen en vervolgen en valselijk allerlei kwaad tegen jullie spreken omwille van mij. Verheug je en wees blij, want jullie beloning is groot in de hemel, want zo hebben ze ook de profeten vervolgd die vóór jullie waren.” (Matteüs 5:11-12)

---

1. De zin komt ook voor in Psalm 119:161, Psalm 35:19 en Psalm 109:3

Foto door Kalen Emsley op Unsplash

Bron: The Narrow Path: Get Ready to be Hated Without Cause