Het ontwapenen van Hamas zal de Moslimbroederschap niet ontwapenen

door Pierre Rehov - 23 september 2026

Het was op 30 juli dat de Vredesraad een akkoord bekendmaakte over de gefaseerde ontmanteling van de wapenvoorraden van Hamas in de Gazastrook. Zware wapens en tunnelnetwerken moeten onder internationaal toezicht worden ingeleverd, terwijl Israëlische troepen zich gefaseerd moeten terugtrekken.

Hamas zegt nu echter dat het niets zal overdragen totdat Israël zich eerst terugtrekt. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu merkt op dat Israël deze voorwaarden nooit heeft aanvaard. De volgorde van de stappen is nog onopgelost en zal wellicht nog maandenlang onopgelost blijven. De inhoud van de overeenkomst is dat echter niet. Hamas krijgt politiek voortbestaan aangeboden in ruil voor zijn wapens.

Er is weinig reden om aan te nemen dat de beweging die Hamas heeft opgericht, de Moslimbroederschap, deze ruil als een nederlaag beschouwt. De Moslimbroederschap, die al eerder gewapende takken heeft opgegeven, heeft elke regering overleefd die haar daartoe dwong. Haar Syrische opstand eindigde in 1982 in de ruïnes van Hama, en de organisatie bracht de daaropvolgende vier decennia door met wederopbouw overal behalve in Syrië. In 2013, toen het Egyptische leger president Mohamed Morsi (een lid van de Moslimbroederschap) afzette en begon met massale arrestaties, verspreidde het netwerk zich naar het buitenland in plaats van zich op te heffen. Wapens zijn altijd het onderdeel van de organisatie geweest dat het zich kon veroorloven te verliezen.

Hamas heeft zijn afkomst nooit verborgen gehouden. In het oprichtingshandvest uit 1988 wordt de groep omschreven als „een van de vleugels van [de] Moslimbroederschap in Palestina“. Groot-Brittannië kwam tot dezelfde conclusie na een tweejarig intern onderzoek, waarvan premier David Cameron de bevindingen in december 2015 aan het parlement voorlegde. Uit het onderzoek bleek dat de grondleggende teksten van de Broederschap oproepen tot morele zuivering van moslimgemeenschappen en hun uiteindelijke vereniging in een kalifaat onder de islamitische sharia. De beweging zelf is „opzettelijk ondoorzichtig en gewoonlijk geheimzinnig“. Londen adviseerde geen verbod. Men kwam uit op de formule dat banden met de Broederschap moeten worden beschouwd als een mogelijke indicator van extremisme – de taal van een regering die iets heeft gelokaliseerd dat ze niet helemaal kan bereiken.

De ondoorzichtigheid van de Broederschap is opzettelijk. Muhammad Akef, de „Algemene Gids“ van de beweging in Egypte van 2004 tot 2010, legde uit:

„We hebben geen internationale organisatie; we hebben een organisatie door onze visie op de dingen (ideologie). We zijn in elk land aanwezig – overal waar mensen zijn die in de boodschap van de Moslimbroederschap geloven.“

Muhammad Habib, de voormalige eerste vicevoorzitter van de Moslimbroederschap in Egypte, zei in 2008:

„Er zijn entiteiten die in veel landen over de hele wereld bestaan. Deze entiteiten delen dezelfde ideologie, principes en doelstellingen, maar opereren onder verschillende omstandigheden en in verschillende contexten... elke entiteit handelt in overeenstemming met haar eigen omstandigheden en de uitdagingen waarmee zij wordt geconfronteerd, en binnen haar eigen kader.”

Elke westerse regering die sindsdien heeft geprobeerd op te treden tegen de Broederschap, is in botsing gekomen met deze ongrijpbare structuur.

Washington stuitte er in januari 2026 op. Op grond van een uitvoeringsbesluit dat in november van het voorgaande jaar was ondertekend, bestempelde het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken op 13 januari de Libanese Moslimbroederschap als een buitenlandse terroristische organisatie, terwijl het ministerie van Financiën de Egyptische en Jordaanse afdelingen op de lijst van wereldwijde terroristen plaatste vanwege het verlenen van materiële steun aan Hamas.

Het bewijs was in alle gevallen van militaire aard. De Libanese afdeling, die haar al-Fajr-strijdkrachten opnieuw had geactiveerd na het bloedbad door Hamas op 7 oktober 2023, vuurde raketten af op Noord-Israël. Jordaanse elementen waren betrokken bij de productie van raketten, explosieven en drones. Egyptische netwerken hadden buitenlandse strijders naar Gaza gebracht en hielden Hamas op de hoogte van hun aankomsttijden. Drie afdelingen van de Broederschap – in Jordanië, Egypte en Libanon – bleken aanspreekbaar omdat deze drie afdelingen de wapens hadden opgenomen.

Frankrijk kwam negen dagen later in conflict met de beweging. De Nationale Assemblee nam op 22 januari met 157 stemmen voor en 101 tegen een resolutie aan, waarin de Europese Commissie werd verzocht de Moslimbroederschap en haar leiders op de EU-terroristenlijst te plaatsen. De meest veelzeggende opmerking tijdens die vijf uur durende zitting kwam van een afgevaardigde die voor had gestemd. Maud Petit waarschuwde dat het ontbreken van een eenduidige commandostructuur een dergelijke plaatsing op de lijst voor het Hof van Justitie van de Europese Unie zou kunnen verzwakken. Ze beschreef daarmee de feitelijke verdediging van de beweging. Tientallen jaren van opzettelijke decentralisatie hebben een tegenstander voortgebracht die het Europese recht niet kan benoemen.

Wat dat recht zou moeten bereiken, staat nu op papier. Het Israëlische Ministerie voor Diaspora-zaken en Bestrijding van Antisemitisme publiceerde in februari een onderzoek naar de Europese tak van de Broederschap, waarin vijf organisaties werden geïdentificeerd die de kern vormen van haar continentale structuur: een overkoepelende raad van nationale federaties, een orgaan dat religieuze uitspraken doet voor in Europa wonende moslims, een jeugd- en studentenfederatie die sinds 2016 meer dan een miljoen euro van Qatar heeft ontvangen, een seminarie en een vastgoedfonds waarvan de onroerendgoedbezittingen de andere organisaties financieren.

De Oostenrijkse inlichtingendienst was al in 2021 tot deze operationele conclusie gekomen. Zij oordeelde dat de activiteiten van de Moslimbroederschap weliswaar legaal, maar niet legitiem waren. Het Israëlische rapport noemt joodse gemeenschappen als de kwetsbare partij, wat de reden is dat het dossier überhaupt op een bureau in Jeruzalem ligt.

Amerikaanse universiteitscampussen gaven hun eigen indicatie van hoe ver de beweging al was doorgedrongen. Op 7 oktober 2023, toen Hamas nog steeds Israëli’s afslachtte en voordat Israël ook maar één schot op de Gazastrook had afgevuurd, ondertekenden 34 studentenorganisaties van Harvard een verklaring waarin „het Israëlische regime volledig verantwoordelijk werd gehouden voor al het zich ontvouwende geweld“. Verschillende ondertekenaars trokken hun naam binnen enkele dagen terug, waarbij sommigen aanvoerden dat ze de tekst niet hadden gelezen voordat ze deze onderschreven. Het gaat om de snelheid. Een verklaring die binnen enkele uren na een bloedbad door drie dozijn organisaties werd opgesteld, verspreid en ondertekend, put uit argumenten die al lang van tevoren waren verzameld, in seminars, studentenverenigingen en actiecampagnes die geen enkele luchtmacht kan bereiken.

Jordanië, dat de beweging beter begrijpt dan welk Europees parlement dan ook, kwam pas in actie toen er wapens te zien waren. Op 23 april 2025 verboden het Jordaanse ministerie van Binnenlandse Zaken de Moslimbroederschap volledig en namen haar eigendommen in beslag, acht dagen nadat veiligheidsdiensten zestien mannen hadden gearresteerd die in Libanon waren getraind en gefinancierd en die raket- en drone-aanvallen binnen het koninkrijk hadden gepland. De Broederschap was al decennia lang openlijk actief in Jordanië via liefdadigheidsinstellingen, beroepsverenigingen en de grootste partij in het parlement. Dat alles leidde niet tot een verbod. Explosieven wel.

Het onderscheid dat dit argument mogelijk maakt, is ook het onderscheid dat het gemakkelijkst wordt opgegeven. Éric Pauget, die de Franse resolutie indiende, zei tegen de Vergadering dat Frankrijk niet in oorlog is met een religie. Het door elkaar halen van geweld en religie is altijd het meest betrouwbare schild van de Broederschap geweest. De eerste slachtoffers van de beweging waren moslims die zich ertegen verzetten: Egyptische journalisten, Syrische professionals en Jordaanse hervormers die zagen hoe hun eigen vakbonden van binnenuit werden overgenomen.

De verificatiecommissie die is opgericht in het kader van de routekaart van de Vredesraad voor Gaza zal tellen wat geteld kan worden. Geweren hebben serienummers. Tunnels hebben toegangsschachten. Wapenproductielijnen nemen vloeroppervlak in beslag en kunnen worden gefotografeerd vóór en nadat ze zijn vernietigd. Niets in het kader verplicht iemand om een fatwa-raad, een vastgoedportefeuille of een studentenvereniging in Brussel die subsidies uit Qatar ontvangt, in kaart te brengen. Hamas zal tekenen voor de geweren. De gebouwen, de stichtingen en de leerplannen zullen op niemands lijst voorkomen.

Pierre Rehov, afgestudeerd in de rechten aan de Universiteit Paris-Assas, is een Franse verslaggever, romanschrijver en documentairemaker. Hij is de auteur van zes romans, waaronder „Beyond Red Lines“, „The Third Testament“ en „Red Eden“, die uit het Frans zijn vertaald. Zijn recentste essay over de nasleep van het bloedbad van 7 oktober, „7 octobre – La riposte“, werd een bestseller in Frankrijk. Als filmmaker heeft hij 17 documentaires geproduceerd en geregisseerd, waarvan vele onder grote risico’s zijn gefilmd in oorlogsgebieden in het Midden-Oosten, en die zich richten op terrorisme, vooringenomenheid in de media en de vervolging van christenen. Zijn nieuwste documentaire, „Pogrom(s)“, belicht de context van eeuwenoude jodenhaat binnen de islamitische beschaving als de belangrijkste drijvende kracht achter het bloedbad van 7 oktober.

Vertaling door W.J. Jongman en H. Sleijster

© 2022 Gatestone Institute. Alle rechten voorbehouden. De artikelen hier afgedrukt geven niet noodzakelijkerwijs de standpunten weer van de vertalers of van Gatestone Institute.

Bron: Disarming Hamas Will Not Disarm the Muslim Brotherhood :: Gatestone Institute