Venice Film Festival.

Via WhatsApp van Amit Segal.

Het is maandag 14 september. In plaats van de gebruikelijke glimlachen en dankbaarheid werden de aanwezigen bij het Filmfestival van Venetië geconfronteerd met een gewichtige, zichzelf belangrijk vindende ernst toen Yuval Abraham en Rachel Szor de Speciale Juryprijs in ontvangst namen voor hun nieuwe anti-Israëlische film NAZA. De titel is een Hebreeuws militair acroniem voor 'nevenschade' (nezakim zavaiim), en de makers lijken niet bepaald hun best te hebben gedaan om de gelijkenis met een ander woord te vermijden.

Dit door critici geprezen stuk laster is de bijdrage van extreemlinks in Israël aan een gestaag groeiend genre: anti-Israëlische propaganda, of wat men 'aas voor Den Haag' zou kunnen noemen. Van de makers die applaudisseerden voor het historisch-revisionistische epos Palestine 36 en de regisseurs achter de oneerlijke 'frontier-western' No Other Land, komt nu de sci-fi-dystopie NAZA.

In de wereld van NAZA fungeert Israël als Skynet: het gebruikt AI om bedreigingen in Gaza te identificeren en uit te schakelen. De film is opgebouwd rond de anonieme getuigenissen van 24 personen die beweren bij de inlichtingeneenheid Unit 8200 te hebben gediend. Er wordt een beeld geschetst van doelwittenlijsten die zijn gegenereerd op basis van gegevens uit duizenden gehackte telefoons, en van een interface waarbij een officier op een dak klikt en afleest hoeveel mensen zich binnen bevinden en zullen omkomen – zonder onderscheid te maken tussen baby's en volwassenen. Een van de geïnterviewden herinnert zich hoe goedkeuring werd gegeven voor een aanval waarbij naar verwachting 500 burgerslachtoffers zouden vallen.

Laten we beginnen met de meest luie provocatie van de hand te wijzen. NAZA gebruikt 'AI' op dezelfde manier als dat gebeurt in slordige subsidieaanvragen en proefschriften: als een modewoord dat een gebrek aan inhoud moet maskeren. Het gebruik van AI in militaire toepassingen is voor velen begrijpelijkerwijs verontrustend, maar laten we wel duidelijk zijn over wat het is. Het is een instrument – ​​een instrument dat in eerdere vormen al bijna twintig jaar bestaat, in elk modern leger is geïntegreerd en bij het opsporen en volgen van doelen zowel levens redt als de militaire effectiviteit vergroot. In de juiste handen leiden betere gegevens tot minder burgerslachtoffers en meer slachtoffers aan de kant van Hamas.

NAZA beweert dat de handen van de IDF besmeurd zijn met bloed, maar laten we die bewering eens nader bekijken. Unit 8200 is de grootste eenheid binnen de IDF; het vinden van 24 mensen die kleine stukjes informatie 'opbiechten' – en die vervolgens zo rangschikken dat het op een aanklacht lijkt – vormt niet bepaald een waterdicht bewijs tegen de staat Israël. Het feit dat ze anoniem zijn – met onherkenbaar gemaakte gezichten en vervormde stemmen – doet het land er zeker kwaadaardiger uitzien, maar laat ook in het midden of ze überhaupt in het leger hebben gediend, in welke functie, of dat ze daadwerkelijk betrokken waren bij de gebeurtenissen die ze beschrijven. De soldaten van lagere rang die aan het woord komen, zouden geen toegang hebben gehad tot nationale of militaire strategieën, en sommige verhalen hebben betrekking op situaties die volledig buiten de taken van Unit 8200 vallen.

Ondertussen wordt er, zelfs in de Palestijnse opgaven van slachtofferaantallen, nergens melding gemaakt van een aanval waarbij 500 inwoners van Gaza omkwamen – en die cijfers zijn bepaald niet vrij van overdrijving. Zelfs bij de aanval waarbij Muhammad Deif en een brigadecommandant van Hamas werden uitgeschakeld – wellicht de aanval die, gezien de hoge rang van de doelwitten, een schatting van aanzienlijke nevenschade het meest zou 'rechtvaardigen' – spraken realtime berichten uit Gaza van ongeveer 80 doden; uit latere analyses bleek dat tientallen van hen lid waren van Hamas. Zelfs als we uitgaan van de cijfers van het door Hamas geleide ministerie van Volksgezondheid, ligt de verhouding tussen burgers en strijders rond de 2 op 1. Niet 500.

Het is belangrijk te benadrukken dat de beschuldiging in de film en in Abrahams oorspronkelijke artikel uit 2023 – over een op hol geslagen AI – niet inhoudt dat er geen toezicht was, maar slechts dat dit toezicht oppervlakkig was; een bewering die door de IDF, andere officieren en de feiten ter plaatse wordt weersproken. Documenten die zijn vrijgegeven in het kader van de openbaarheid van bestuur bevestigen dat de uiteindelijke beslissing altijd bij een mens lag en dat aanvallen onderworpen blijven aan juridische goedkeuring.

Maar deze film was geen kritiek op de afwegingen van de IDF inzake proportionaliteit, noch een beschouwing over het gebruik van AI in oorlogsvoering. Het was niet de bedoeling om een ​​'dialoog op gang te brengen', zoals veel filmmakers graag zeggen. Het was laster, bedoeld om Israël te demoniseren.

Abraham sprak over dialoog en zei dat het belangrijk was dat Israëliërs de film zouden zien, maar maakte vervolgens zijn werkelijke doel duidelijk door zijn oproep uit te breiden naar Duitsers en Amerikanen; hun regeringen, zo stelde hij, houden druk op Israël tegen en financieren het doden. We hebben dit verhaal al eerder gehoord. Bij de Oscaruitreiking maakte hij terloops melding van de gijzelaars – maar zweeg hij volledig over 7 oktober – om vervolgens op te roepen tot een boycot van het land.

Maar alles wat je over de essentie van deze film moet weten, komt tot uiting in de staande ovatie die alle records brak. Alexander Solzjenitsyn beschreef op beroemde wijze een conferentie in Moskou in 1937, waar het applaus bij het horen van Stalins naam maar bleef voortduren omdat niemand als eerste durfde te gaan zitten. Ze hielden het elf minuten vol. Weinig zaken getuigen zozeer van de macht en de intolerantie van de ideologie waartoe NAZA behoort, als het feit dat men het in Venetië vijfentwintig minuten volhield.