Inzichten in Openbaring hoofdstuk 2

Toegezonden via e-mail april 2026

We hebben eerder de Inleiding tot Openbaring en Deel 1 behandeld.

Inleiding tot de zeven gemeenten

Er zijn zeven gemeenten die specifiek door Jezus Christus zijn uitgekozen, aan wie Hij Johannes opdroeg brieven te schrijven in Openbaring 2 en 3. Jezus zei tegen Johannes dat hij deze zeven gemeenten achtereenvolgens moest aanspreken, beginnend bij de gemeente van Efeze en eindigend bij de gemeente van Laodicea. Dit waren inderdaad gemeenten die bestonden in de tijd dat Openbaring werd geschreven, tussen 90 en 100 n.Chr., nadat Jeruzalem was verwoest (velen dateren Openbaring op 96 n.Chr.).

Wat deze brieven zo bijzonder maakt, is dat elke afzonderlijke boodschap die Jezus aan de laatste zes gemeenten richtte, op dat moment niet volledig op die gemeenten van toepassing was. Dus toen elk van die gemeenten de aan hen gerichte brieven las, konden ze zich slechts op delen van de boodschap betrekking laten hebben en deze begrijpen, en niet op de gehele boodschap. Waarom is dat zo?

Paulus stichtte de gemeente in Efeze ongeveer 15-20 jaar na de dood van Christus, en nadat Johannes het eiland Patmos had verlaten, werd hij de voorganger daarvan. In zijn geschriften uit het einde van de 2e eeuw bevestigde Polycrates dat de apostel Johannes voorganger was in Efeze en daar ook begraven lag. Johannes schreef de brieven zoals Jezus Christus hem had opgedragen toen hij op het eiland Patmos was, en toen hij werd vrijgelaten en terugkeerde naar het vasteland, zou hij ze vanuit Efeze naar de overige zes steden hebben verstuurd.

Wat ook interessant is, is dat als je die zes brieven aan de Romeinse postbode (bij wijze van spreken) in Efeze zou hebben gegeven om aan de overige zes steden te bezorgen, de kortste postroute die zou zijn genomen om die zes brieven te bezorgen precies dezelfde volgorde zou zijn als waarin Jezus Christus ze aan Johannes gaf om te schrijven, wat nog eens benadrukt dat de specifieke volgorde van de gemeenten belangrijk is.

Hierboven zei ik dat de laatste zes steden hun boodschappen niet volledig konden begrijpen. Op het moment dat ze de brieven ontvingen, konden ze alleen de delen begrijpen die op dat moment in de geschiedenis op hen van toepassing waren, en de rest van de boodschap was letterlijk “buiten de tijd”. We zullen zien dat de volledige boodschap aan elk van de zeven steden, in volgorde, alleen begrepen kon worden door mensen in de toekomst die terug konden kijken op de geschiedenis van de gemeente. Vandaag de dag hebben we het unieke vermogen om terug te kijken op de hele geschiedenis en vol ontzag en verwondering te zien hoe God de tijd zelf heeft ontvouwd, door een toekomst te tonen waarover Hij Johannes in de eerste eeuw zo nauwkeurig liet schrijven, en door destijds zeven steden te vormen en te kneden om de uitbreiding van de gemeente in volgorde voor de komende 1900 jaar weer te geven!

Ik zal de zeven gemeenten in het kort schetsen, maar de echte nadruk ligt op de laatste gemeente, de gemeente van Laodicea, die onze gemeente van vandaag is, en daar komen we in hoofdstuk 3 op terug. Hier is een snelle referentie om de zeven gemeenten in de loop van de tijd visueel te zien:

Gemeente van Efeze (70 n.Chr. – 170 n.Chr.): Openb. 2:1-7

Bijbeltekst: ¹ Schrijf aan de engel van de kerk van Efeze: Dit zegt Hij die de zeven sterren in Zijn rechterhand houdt, die wandelt te midden van de zeven gouden kandelaars; ² Ik ken uw daden, en uw inspanningen, en uw geduld, en dat u degenen die kwaad doen niet kunt verdragen; en u hebt degenen op de proef gesteld die zeggen dat zij apostelen zijn, maar dat niet zijn, en u hebt ontdekt dat zij leugenaars zijn: ³ En je hebt volhard, en je hebt geduld gehad, en omwille van mijn naam heb je je ingezet, en je hebt niet verslapt. ⁴ Toch heb ik [iets] tegen je, omdat je je eerste liefde hebt verlaten. ⁵ Denk daarom terug aan waar je vandaan bent gevallen, en keer terug, en doe de eerste werken; anders zal Ik spoedig tot je komen en je kandelaar van zijn plaats verwijderen, tenzij je je bekeert. ⁶ Maar dit heb je wel: dat je de daden van de Nikolaïeten haat, die ook ik haat. ⁷ Wie oren heeft, die hoore wat de Geest tot de gemeenten zegt; Aan wie overwint, zal Ik geven te eten van de boom des levens, die in het midden van het paradijs van God staat.

Efeze betekent “Volledig gericht; begeerlijk; loslaten; ontspannen,” en dit is precies wat zij deden. In het begin hadden ze een passie voor Christus en breidde de gemeente zich uit over de hele wereld, maar naarmate ze groeide, richtte ze zich meer op het bouwen van de gemeente en minder op het volgen van Christus (ze lieten hun eerste liefde varen). Dit is de Apostolische gemeente of de eerste gemeente, 30-100 n.Chr., soms ook wel “De Standvastige gemeente” genoemd.

• Beschrijving van Jezus: houdt de zeven engelen in zijn hand, wandelt rond de zeven kandelaars


• Lof: Ze toetsen alles aan het Woord van God en haten degenen die leugenaars zijn, en zijn niet moe geworden. Ze haten de daden van de Nicolaïeten, wat betekent “de leken overwinnen.” De leken overwinnen is het Woord van God van de mensen afnemen en voorgangers en priesters aanstellen om hen te vertellen wat ze moeten denken en hoe ze moeten leven. Satan bereikt dit uiteindelijk binnen de gemeente in Pergamum (de 3e gemeente).


• Veroordeling: Zij hebben hun eerste liefde verlaten. Zij zijn zo verstrikt geraakt in het proces van het ‘gemeente zijn’ omwille van de uitbreiding van de ‘gemeente’, dat zij Christus in hun leven hebben genegeerd.


• Aansporing: Herinner je, bekeer je en keer terug naar waar je was en keer terug naar je eerste Liefde. Hun eerste liefde was hun liefde voor Jezus Christus en Hem tot hun prioriteit maken.


• Belofte: Efeze had een bevolking van ongeveer 300.000, en de stad was gecentreerd rond de tempel van de godin Diana. In haar tuin, die alleen toegankelijk was voor de heidense priesters, stonden fruitbomen waarvan alleen zij mochten eten. Het was ieders wens om de tuin van binnen te zien, en zelfs het zien ervan was onmogelijk, laat staan het eten van de vruchten. Jezus vertelt hen dat Hij de overwinnaars toegang zal geven tot Zijn tuin in de hemel, waar de Boom des Levens staat, die natuurlijk veel beter is dan een heidense tuin.

Gemeente van Smyrna (170 n.Chr. – 312 n.Chr.): Openb. 2:8-11

Bijbeltekst: ⁸ En schrijf aan de engel van de gemeente in Smyrna: Dit zegt de Eerste en de Laatste, die dood was en weer leeft; ⁹ Ik ken uw daden, en uw verdrukking en uw armoede (maar u bent rijk), en [ik ken] de laster van hen die zeggen dat zij Joden zijn, maar dat niet zijn, maar [zijn] de synagoge van Satan. ¹⁰ Vrees geen van die dingen die je zult moeten doorstaan: zie, de duivel zal [sommigen] van jullie in de gevangenis werpen, opdat jullie op de proef worden gesteld; en jullie zullen tien dagen verdrukking ondergaan: wees trouw tot in de dood, en Ik zal je de kroon des levens geven. ¹¹ Wie oren heeft, die hoore wat de Geest tot de gemeenten zegt; wie overwint, zal geen schade lijden van de tweede dood.

Omdat Efeze hun eerste liefde (het verspreiden van de gemeente) had verlaten, werd dat vermogen om te evangeliseren van hen weggenomen en vervangen door vervolging en martelaarschap. Het woord Smyrna komt van “mirre”, een begrafeniskruid dat vermalen moet worden om zijn geur vrij te geven. Smyrna was een toepasselijke naam voor degenen die enorme vervolging ondergingen en omwille van hun geloof werden gedood. Er waren tien periodes van vervolging, beginnend met Nero in 67 n.Chr. en eindigend met Constantijn in 324 n.Chr. Naar schatting zijn in deze periode 6 miljoen christenen door de Romeinse overheid gemarteld. Er zou tien dagen (periodes) van verdrukking zijn, maar hoewel ze arm zijn, zijn ze in werkelijkheid rijk (geestelijk).

Polycarpus was de bisschop van Smyrna die op de brandstapel werd verbrand. Hij was 86 jaar oud toen hij weigerde Christus te verloochenen en werd gedood. De Joden verzamelden zelf brandhout op de sabbat om te helpen bij het verbranden van Polycarpus. In die tijd werd de keizercultus beoefend, en eens per jaar moest je verklaren dat de keizer Heer was en hem als God aanbidden, waarna je de rest van het jaar iedereen mocht aanbidden die je maar wilde. Echte christenen zouden natuurlijk niet verklaren dat de keizer Heer was.

• Beschrijving van Jezus: Jezus was dood en nu weer levend. Dit was bedoeld om hen te troosten, aangezien velen hun leven zouden moeten opgeven en vervolgens zouden worden opgewekt om bij Christus in de hemel te zijn.


• Lof: Zij worden geprezen om hun werken, hun verdrukking, hun armoede (ptocheia, wat betekent dat zij helemaal niets hebben), hun lijden, hun verdrukking (thilipis betekent enorme druk) en de laster die tegen hen wordt gesproken. Jezus zegt hen dat zij rijk zijn! Christus zegt hen niets te vrezen van wat zij omwille van Hem zullen moeten lijden. Zij waren trouw “tot” de dood, niet “totdat” de dood, wat betekent dat zij zich onderwierpen aan het martelaarschap.


• Veroordeling: Jezus veroordeelt niets aan deze gemeente


• Aansporing: Vrees niet voor de dingen die op jullie afkomen (lijden en martelaarschap) en wees trouw tot de dood.


• Belofte: Jezus zegt hen trouw te zijn tot in de dood, en Hij zal hun een kroon des levens geven, en zij die overwinnen zullen geen schade ondervinden van de tweede dood. De tweede dood vindt plaats bij de Grote Witte Troon aan het einde van de Grote Verdrukking, wanneer men voor eeuwig van God gescheiden wordt in de Poel van Vuur. Zij waren bang om lichamelijk te sterven, maar Christus zegt hen niet bang te zijn en dat zij eeuwig leven zullen ontvangen.

Gemeente van Pergamum (312 n.Chr. – 606 n.Chr.): Openb. 2:12-17

Bijbeltekst ¹² En schrijf aan de engel van de gemeente in Pergamum: Dit zegt Hij die het scherpe zwaard met twee sneden heeft; ¹³ Ik ken uw daden, en waar u woont, [namelijk] waar de troon van Satan [is]: en u houdt vast aan mijn naam, en hebt mijn geloof niet verloochend, zelfs in die dagen waarin Antipas mijn trouwe martelaar [was], die onder u werd gedood, waar Satan woont. ¹⁴ Maar ik heb een paar dingen tegen je, omdat je mensen hebt die de leer van Bileam aanhangen, die Balak leerde een struikelblok voor de kinderen van Israël te leggen, zodat zij dingen zouden eten die aan afgoden waren geofferd, en hoererij zouden bedrijven. ¹⁵ Zo hebt gij ook degenen die de leer van de Nikolaïeten aanhangen, hetgeen ik verafschuw. 1⁶ Bekeer je; anders zal ik snel naar je toe komen en tegen hen strijden met het zwaard van mijn mond. ¹⁷ Wie oren heeft, die horen wat de Geest tot de gemeenten zegt: Aan wie overwint, zal Ik geven te eten van het verborgen manna, en Ik zal hem een witte steen geven, en op die steen staat een nieuwe naam geschreven, die niemand kent behalve hij die [deze] ontvangt.

Het woord Pergamum betekent “gemengd huwelijk”, waarbij de gemeente versmelt met de wereld, corrupt wordt en Satan met succes de gemeente is binnengedrongen. Er worden beelden opgericht voor aanbidding en heidense rituelen worden opgenomen in de afgodendienst. Pergamum, de hoofdstad van Klein-Azië, was een centrum van afgoderij en door demonen beheerste religie en was een plaats die de Heer ‘waar Satans troon is’ noemde. De stad aanbad de god Asklepios (een slang, de redder), die hun god van genezing was. De verering van hun goden was verplicht en stond op de doodstraf. De staatsgodsdienst was nog steeds keizeraanbidding.

Deze gemeenteperiode begint in 312 n.Chr., toen Constantijn het christendom tot staatsgodsdienst uitriep, en eindigt in 606 n.Chr., toen Bonifatius III tot de eerste universele paus werd gekroond. Deze gemeente staat bekend als “De moreel compromitterende gemeente.” Velen in de gemeente waren trouw, zelfs tot het punt van martelaarschap, maar de gemeente als geheel aanvaardde heidense doctrines.

In 325 n.Chr. besloot het eerste Grote Concilie van de gemeente, gehouden in Nicea, over het lot van de gemeente met 1.500 afgevaardigden. Ze waren het bijna allemaal eens om de gemeente af te schaffen, totdat het tij van het debat plotseling 180 graden keerde toen een Afrikaanse man de gemeente toesprak, zijn kleren verscheurde en op zo'n manier sprak dat de meerderheid van het concilie ertoe werd bewogen het ‘Credo van Nicea’ op te stellen. Velen zeiden zelfs dat zijn boodschap rechtstreeks van de Heilige Geest kwam. Over de ‘Geloofsbelijdenis van Nicea’ werd gestemd door witte en zwarte stenen in een trommel te werpen, waarbij de witte stenen de zwarte stenen overweldigend in aantal overtroffen.

In 499 n.Chr. legden paus Symmachus en 25 kardinaal-priesters in de Romeinse Senaat de basis om politieke invloed op de geestelijkheid weg te nemen. Dit leidde helaas tot een stevige infiltratie waardoor de geestelijkheid de gemeente volledig ging domineren en de leken ging controleren, zelfs tot op de dag van vandaag (de daden van de Nicolaïeten, oftewel precies datgene wat God haat in de gemeente, is wat de meeste gemeenten nu al meer dan 1500 jaar omarmen).

• Beschrijving van Jezus: Hij heeft een scherp tweesnijdend zwaard (rhomphaia, een instrument van smart en oordeel). Christus zegt tegen hen dat zij weten waar zij wonen (katoikein, verblijfplaats).


• Aansporing: Aan degenen die Christus nog steeds volgen, wordt gezegd dat zij zich moeten “vasthouden” aan Zijn naam (karakter, persoon en aard van Jezus). Antipas (wat “zoals de Vader” betekent) was Jezus’ trouwe martelaar die Christus volgde.


• Veroordeling: De gemeente stond toe dat degenen die de leer van Bileam aanhingen (Num. 24-25), wat resulteerde in gemengde huwelijken, hoererij en afgoderij. Dit patroon was de kiem van de latere rooms-katholieke gemeente. Zij stonden ook de leerstellingen van de Nicolaïeten toe (waarin de “voorgangers,” “leken” en “geestelijken” tussen het volk en de Heer stonden), die eisten dat het volk naar de priesters kwam voor absolutie of vergeving in plaats van rechtstreeks tot God te bidden. Gods haat jegens deze gemeente is zo groot dat Hij zegt: bekeer u, of Hij zal zelf tegen hen (de ketters binnen de gemeente) strijden met het zwaard van Zijn mond.


• Aansporing: Als u zich bekeert van het volgen van zondige levenswijzen, dan zal Christus tegen uw vijanden strijden.


• Belofte: U zult in staat zijn om (1) van het verborgen manna te eten; (2) Jezus zal je een witte steen geven, die aan het einde van een proces wordt gegeven wanneer iemand onschuldig wordt bevonden; (3) en een nieuwe naam van God ontvangen.

Gemeente van Thyatira (606 n.Chr. – 1648 n.Chr.): Openb. 2:18-29

¹⁸ En schrijf aan de engel van de gemeente in Thyatira: Dit zegt de Zoon van God, wiens ogen zijn als een vlam van vuur, en wiens voeten zijn als glanzend koper; ¹⁹ Ik ken uw daden, en uw liefde, en uw dienstbaarheid, en uw geloof, en uw geduld, en uw daden; en de laatste [zijn] meer dan de eerste. ²⁰ Maar ik heb enkele bezwaren tegen jou, omdat je toestaat dat die vrouw Izebel, die zichzelf een profetes noemt, mijn dienaren onderwijst en verleidt tot hoererij en het eten van offers aan afgoden. ²¹ En ik gaf haar de tijd om zich te bekeren van haar hoererij; maar zij bekeerde zich niet. ²² Zie, Ik zal haar in een bed werpen, en hen die overspel met haar plegen in grote verdrukking, tenzij zij zich van hun daden bekeren. ²³ En Ik zal haar kinderen met de dood doden; en alle gemeenten zullen weten dat Ik degene ben die de nieren en de harten doorgrondt; en Ik zal ieder van jullie belonen naar jullie daden. ²⁴ Maar tot jullie zeg ik, en tot de overigen in Thyatira, al wie deze leer niet aanhangen, en die de diepten van Satan niet hebben gekend, zoals zij zeggen; ik zal jullie geen andere last opleggen. ²⁵ Maar wat jullie [al] hebben, houd dat vast tot ik kom. ²⁶ En wie overwint, en mijn werken tot het einde toe volhoudt, aan hem zal Ik macht geven over de volken: ²⁷ En Hij zal hen regeren met een ijzeren staf; als de vaten van een pottenbakker zullen zij in stukken worden gebroken: net zoals Ik het heb ontvangen van mijn Vader. ²⁸ En Ik zal hem de morgenster geven. ²⁹ Wie oren heeft, die hoore wat de Geest tot de gemeenten zegt.

Op basis van Jezus’ woorden kan de gemeente van Thyatira zonder twijfel niemand anders zijn dan de rooms-katholieke gemeente. Thyatira was een industriestad met veel gilden waar burgers lid van moesten worden om werk te krijgen. De stad Thyatira lag tussen de steden Pergamum en Sardis, waarvan de weg druk was van de handel en doordrongen van heidense religies. Elk jaar namen zij en heel Klein-Azië deel aan het Bacchanalia-feest, waarbij ze vlees aten dat aan afgoden was geofferd, gevolgd door een seksuele orgie. Ware christenen weigerden hieraan deel te nemen en konden daarom geen werk vinden en moesten zelfstandig ondernemer worden. De bloeiperiode van het eerste katholieke bewind liep van 606 n.Chr., toen Bonifatius III tot de eerste universele paus werd gekroond, tot 1648 n.Chr., toen het Verdrag van Westfalen de eerste wettelijke basis legde voor het bestaan van protestanten.

Deze brief is de langste en strengste van de zeven brieven. De gemeente kreeg tijd om zich te bekeren, maar deed dat niet (de rooms-katholieke gemeente regeerde 1260 jaar, van 538 n.Chr., toen de belegering door de Ostrogoten werd opgeheven, tot 1798 n.Chr., toen de 82-jarige paus als gevangene naar Frankrijk werd gevoerd). Thyatira betekent “voortdurend, onvermoeibaar of eeuwigdurend offer.” De katholieken leren dat Christus voortdurend lijdt en wordt geofferd, in tegenstelling tot de Schrift, waar Christus één keer voor onze zonden stierf. Ironisch genoeg is het “offer van de mis” tot op de dag van vandaag een voortdurende verordening binnen de katholieke gemeente. De katholieke gemeente leert haar leden ook afgoden te aanbidden (Moeder Maria, heiligen en pausen), priesters ‘vader’ te noemen, en handhaaft vele heidense doctrines. Dit religieuze systeem garandeert ook dat onze zonden voortdurend vergeven worden door ze simpelweg aan een ‘mens’ te vertellen, en dat we toch naar de hemel gaan, wat onze zondige natuur aanspreekt, en daarom is de katholieke gemeente enorm gegroeid. De rooms-katholieke gemeente is vandaag de dag de grootste ter wereld, met bijna 1,4 miljard volgelingen.

Het belangrijkste is dat zij leren dat zij ‘Gods plaatsvervanger’ op aarde is, wat precies de definitie is van ‘antichrist,’ aangezien ‘anti’ in de Schrift niet ‘tegen’ betekent, maar ‘plaatsvervanger van God.’ Tijdens de Middeleeuwen plaatste de gemeente van Thyatira, onder het katholicisme, zichzelf tussen God en de mens, waardoor het een misdaad werd om een Bijbel te lezen of te bezitten, op straffe van de dood. Zij martelden naar schatting 50 tot 100 miljoen ware christenen die Christus in die periode volgden. Zij stellen zichzelf nog steeds op als ‘Gods plaatsvervanger’ op aarde, maar zij kunnen anderen niet langer doden.

• Beschrijving van Jezus: Ogen als een vlam van vuur (die je gedachten doordringen) en voeten als koper (uitvoerder van het oordeel en Zijn vijanden onder Zijn voeten vertrappend)


• Lof: Jezus prijst hen voor hun werken en dienstbaarheid (diakonia, vrijwillige dienst aan anderen). Er is geen andere gemeente die door de eeuwen heen zo'n enorme hoeveelheid werk heeft verricht als de rooms-katholieke gemeente. Het probleem is dat zij uitblonken in hun eigen werken (niet die van God). Daarom zullen degenen die ‘de gemeente overwinnen’ beloond worden op basis van Gods werken die via hen zijn volbracht (en niet hun eigen werken). Het is duidelijk dat de gemeente van God is afgedwaald en haar eigen werken heeft verricht in plaats van die van God.


• Veroordeling: Deze gemeente wordt meer veroordeeld dan welke andere gemeente ook. Zij lieten het toe (apheis, hun probleem was intern) omdat zij valse leerstellingen hadden. De Thyatiranen handhaven de daden van de Nicolaïeten en dwingen ook de aanbidding van “Izebel” af (het afdwingen van afgoderij). Jezus voegt eraan toe dat allen die overspel plegen met haar (degenen die afgoden aanbidden en tot anderen bidden) in grote verdrukking zullen worden geworpen en met de dood zullen worden gedood (scheiding van God).


• Aansporing: Jezus zegt tegen degenen die niet vasthouden aan de diepe dingen van Satan en de immoraliteit van Izebel dat ze hun geloof moeten “vasthouden”. De ‘diepten van Satan’ is het proces waardoor de hiërarchie van de katholieke gemeente is georganiseerd; d.w.z., hoe dichter je bij het ambt van de paus komt, hoe dichter je bij ‘Satan’ (niet God) komt, totdat je bij de paus komt die zegt dat hij Gods plaatsvervanger (de antichrist) op aarde is. Het is mijn bescheiden mening dat de overgrote meerderheid van de katholieken geen idee heeft wat voor soort “gemeente” zij volgen, omdat zij de Schrift niet zelf kennen, maar alles volgen wat hun priester zegt. Tegen hen zegt Jezus dat zij zich niet moeten bezighouden met de religie waarin zij zich bevinden, maar zich moeten richten op het volgen van Christus. Het lijkt erop dat Christus degenen die oprecht geloven dat ze Christus volgen niet zal veroordelen, terwijl ze in feite onbewust afgoden aanbidden en zich bezighouden met heidense praktijken. We worden allemaal door Christus beoordeeld op wat we weten dat waar is, en niemand kan iemand veroordelen, opdat we zelf niet veroordeeld worden.


• Belofte: Aan hen die overwinnen, zal Jezus (1) een aandeel in het Messiaanse Koninkrijk geven en gezag over de volken tijdens Zijn 1000-jarige heerschappij; en (2) Christus zal hen de morgenster geven, aangezien zij Jezus zullen bezitten (in de hemel bij Hem).

Bijbelteksten vertaalt uit de Online Greek Interline Bible

De resterende gemeentes in deel 3

Bron: The Pure Word - Official Site