De Straat van Bab el-Mandeb: Waarom deze doorgang in de Rode Zee ook wel ‘Hormuz 2.0’ wordt genoemd

J. Micah Hancock | Gepubliceerd: 4 augustus 2026

Veel van de wereldwijde aandacht is gericht op de Straat van Hormuz, vanwege het conflict met Iran en de stijging van de energieprijzen na de afsluiting ervan door het Iraanse regime. Ongeveer 20% van het wereldwijde scheepvaartverkeer passeert deze zeestraat.

Na de recente spanningen tussen de door Iran gesteunde Houthi-rebellen in Jemen en Saoedi-Arabië is echter ook een andere waterweg in de schijnwerpers komen te staan. Die waterweg is de Straat van Bab el-Mandeb, die de Golf van Aden, ten zuiden van het Arabische Schiereiland, met de Rode Zee verbindt.

Net als de Straat van Hormuz is de Straat van Bab el-Mandeb een van ’s werelds drukste maritieme knelpunten, waar dagelijks ongeveer 4,8 miljoen vaten olie, aanzienlijke hoeveelheden vloeibaar aardgas uit Qatar en ruwweg 10–12% van het wereldwijde scheepvaartverkeer – oftewel zo’n 19.000 schepen per jaar – worden vervoerd.

Het Islamitische Revolutionaire Garde Corps (IRGC) had eerder gedreigd de Straat van Bab el-Mandeb af te sluiten als onderdeel van zijn poging om de Straat van Hormuz als wapen in te zetten, naar aanleiding van de Amerikaans-Israëlische luchtcampagne die op 28 februari van start ging.

Het vermogen van Iran om zowel Hormuz als – via de Houthi’s – Bab el-Mandeb te bedreigen, verhoogt de economische inzet van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran.

Op het smalste punt is de waterweg van Bab el-Mandeb [„Poort van Tranen“ in het Arabisch] slechts ongeveer 26 kilometer (16 mijl) breed en fungeert deze als een natuurlijke knelpunt tussen Djibouti en het door de Houthi’s gecontroleerde gebied in Jemen.

Bab el-Mandeb is de enige directe route van de Golf van Aden naar het Suezkanaal, waardoor het de snelste scheepvaartroute van Azië naar Europa is. Het is ook de enige route voor ruwe olie die vanuit de Saoedische havenstad Yanbu aan de Rode Zee naar Azië wordt verscheept. Het Suezkanaal is goed voor ongeveer 2% van het bruto binnenlands product van Egypte en genereerde in 2022–2023, vóór het uitbreken van de oorlog in Gaza, ongeveer 10 miljard dollar aan inkomsten.

Hoewel de Houthi’s niet in staat zijn om de Straat van Bab el-Mandeb volledig af te sluiten, zou de dreiging van aanvallen er waarschijnlijk toe leiden dat het grootste deel van de scheepvaart de waterweg en het Suezkanaal zou omzeilen, waardoor Egypte aanzienlijke inkomsten zou mislopen. Samen met de Straat van Hormuz zou de feitelijke afsluiting van beide waterwegen één enkele entiteit – de Islamitische Republiek Iran – in staat stellen om ongeveer 30% van de wereldwijde olie- en gasvoorziening te verstoren.

Na recente drone-aanvallen van de Houthi’s op Saoedische olie-installaties en een aangekondigde blokkade van Saoedische schepen die door de Rode Zee varen, vreesden velen dat de Iraniërs probeerden die dreiging in daden om te zetten, wat nieuwe zorgen opriep over de wereldwijde energievoorziening en handel.

Na het begin van de Amerikaanse en Israëlische militaire operaties tegen Iran begon Saoedi-Arabië een deel van zijn olie-export via Yanbu om te leiden, nadat de IRGC de Straat van Hormuz had afgesloten.

Het afsluiten van de Straat van Bab el-Mandeb zou tankers en containerschepen op weg van en naar Europa en Azië dwingen om uit te wijken via Kaap de Goede Hoop in Zuid-Afrika, waardoor de levertijden met weken zouden toenemen, zoals eind 2023 bleek, nadat de Houthi’s de commerciële scheepvaart hadden aangevallen in de Rode Zee.

De Houthi’s verklaarden dat de aanvallen werden uitgevoerd uit solidariteit met Hamas, na de door Hamas geleide aanval op Israël op 7 oktober 2023.

Vanwege de veiligheidsrisico’s hebben meerdere rederijen de route echter verlaten en gekozen voor de langere reis rond het Afrikaanse continent. De omleiding veroorzaakte relatief weinig overlast voor Israël, maar betekende een aanzienlijke financiële klap voor Egypte, dat volgens de Egyptische regering een daling van bijna 66% in het verkeer door het Suezkanaal rapporteerde.

Volgens Reuters is het verkeer door het Suezkanaal nog steeds niet teruggekeerd naar het niveau van vóór 2023.

De meest recente blokkade is gericht op schepen van en naar Saoedi-Arabië, aldus Yahya Saree, de militaire woordvoerder van de Houthi’s. De Houthi’s hadden in 2018 al eens een soortgelijke blokkade opgelegd aan Saoedische schepen, als onderdeel van het conflict tussen Saoedi-Arabië en zijn Jemenitische bondgenoten enerzijds, en de Ansar Allah-partij anderzijds, die gewoonlijk wordt aangeduid met de naam van haar leider: Abdul-Malik al-Houthi.

Na de aankondiging van de blokkade maakte Saoedi-Arabië eind juli plannen bekend voor een multinationale maritieme verdedigingscoalitie, gericht op de bescherming van scheepvaart- en energievoorzieningsroutes in het gebied van de Rode Zee.

Tegelijkertijd, in de dagen na de aankondiging van de Houthi’s, passeerden verschillende olietankers met Saoedische ruwe olie de Straat van Bab el-Mandeb met hun trackingtransponders uitgeschakeld, op weg naar Azië en India.

Een recente drone-aanval op een gastanker in de Egyptische havenstad Damietta heeft echter de vrees gewekt dat Iran de dreiging via tussenpersonen zou kunnen uitbreiden.

Maritiem beveiligingsbedrijf Ambrey meldde als eerste dat een drone de explosie had veroorzaakt, een bewering die door de Egyptische regering werd ontkend. De New York Times meldde later dat twee Iraniërs bevestigden dat de explosie het gevolg was van een drone-aanval, waarbij ze zeiden dat het Iraanse regime zijn vermogen wilde demonstreren om de wereldwijde scheepvaart en energievoorziening te bedreigen mocht het besluiten de situatie te escaleren.

Als dit waar is, wijst dit erop dat de terreurgroep Hezbollah in Libanon, die momenteel verzwakt is na jarenlange gevechten tegen Israël, in staat is om hun sponsor, Iran, te ondersteunen. Hezbollah heeft al aangetoond dat het drones kan inzetten met voldoende bereik om doelen in Egypte te raken.

De afsluiting van de Straat van Hormuz en de dreigende afsluiting van Bab el-Mandeb laten zien dat het grootste wapen van Iran wellicht hun vermogen is om de rest van de wereld economisch onder druk te zetten.

Na jarenlang de zwaarste klappen te hebben gekregen van verlammende westerse sancties, lijkt het Iraanse regime tot de conclusie te zijn gekomen dat een groot deel van de wereld conflictvermijdend is en er de voorkeur aan zou geven vergoedingen te betalen en voorwaarden te accepteren die de controle van Iran over de Straat van Hormuz versterken en zijn invloed over Bab el-Mandeb uitbreiden, in plaats van zich te verenigen om de Iraanse dwang het hoofd te bieden.

Als er geen weerstand wordt geboden tegen Iran, ook niet door middel van militair geweld, zou dit kunnen leiden tot hogere vergoedingen voor toegang tot de Straat van Hormuz, terwijl de Islamitische Republiek in toekomstige geschillen meer onderhandelingsmacht krijgt. Gezien zijn gedrag in het verleden zal het regime die onderhandelingsmacht waarschijnlijk herhaaldelijk uitbuiten, nu het heeft ingezien dat het Westen een hekel heeft aan confrontaties.

De twee Amerikaanse pogingen om de Houthi’s het hoofd te bieden – Operatie Prosperity Guardian in december 2023 en Operatie Rough Rider in maart 2025, nadat president Donald Trump was teruggekeerd naar het Witte Huis – hadden slechts beperkt succes.

Deze operaties verzwakten de maritieme aanvalscapaciteiten van de Houthi’s, maar maakten er geen einde aan, en hun leiders beweerden later dat president Donald Trump was teruggekrabbeld.

Zelfs als de Straat van Bab el-Mandeb niet volledig wordt afgesloten, zullen de toegenomen veiligheidsrisico’s waarschijnlijk leiden tot hogere verzekeringspremies voor de scheepvaart, stijgende vrachtkosten en vertragingen bij het vervoer van goederen. Vertragingen bij de levering van ruwe olie en hogere importkosten zouden de brandstofprijzen opdrijven en wereldwijd invloed hebben op de inflatiecijfers.

Bron: Bab el-Mandeb Strait: Why the Red Sea passage is referred to as 'Hormuz 2.0' | All Israel News