Een generatie leert over 9/11 zonder te begrijpen waarom het gebeurde

Door de redactie van PNW 10 september 2026

Vijfentwintig jaar geleden keken Amerikanen vol afgrijzen toe hoe gekaapte passagiersvliegtuigen het World Trade Center en het Pentagon troffen, terwijl moedige passagiers aan boord van United-vlucht 93 terugvochten. Bijna 3.000 onschuldige mensen werden op één ochtend vermoord.

Amerika begreep onmiddellijk dat dit geen willekeurige daad van geweld was. Het was een zorgvuldig geplande aanval door Al-Qaeda, uitgevoerd door islamitische extremisten die geloofden dat de Verenigde Staten niet louter een politieke rivaal waren, maar een beschaving die het verdiende om ten val te worden gebracht.

Even was er morele duidelijkheid. Vandaag de dag staan de gedenktekens er nog steeds, worden de namen nog steeds voorgelezen en duikt de uitdrukking „Never Forget“ elk jaar in september weer op. Maar Amerika is aan het vergeten – niet alleen wat er gebeurde, maar ook waarom het gebeurde.

De aanslag herdenken, de ideologie vergeten

Het debat over de vraag of de burgemeester van New York, Zohran Mamdani, de herdenkingsceremonie ter gelegenheid van de 25e verjaardag op Ground Zero moet bijwonen, heeft blootgelegd hoe verdeeld het begrip van 11 september in het land is geworden. Sommige nabestaanden van slachtoffers en voormalige leiders van New York hebben er bij hem op aangedrongen weg te blijven, terwijl Mamdani heeft gezegd dat hij aanwezig zal zijn om de doden en de hulpverleners te eren.

Maar de grotere vraag is niet wie er bij de herdenking aanwezig is. Het gaat erom of Amerika nog steeds de moed heeft om de ideologie te benoemen die 19 kapers in die vliegtuigen heeft gestuurd.

De Verenigde Staten hebben een „oorlog tegen terreur“ afgekondigd, maar terreur is een tactiek, geen vijand. De vijand was een wereldwijde islamistische beweging die vastbesloten was haar religieuze en politieke orde op te leggen, Israël te vernietigen en het Westen te verzwakken. Het tweepartijrapport van de 9/11-commissie documenteerde de opkomst van Al-Qa’ida, de oorlogsverklaring van Osama bin Laden aan de Verenigde Staten en het extremistische wereldbeeld dat ten grondslag lag aan het complot.

Amerika raakte uiteindelijk ontgoocheld over de oorlogen in Afghanistan en Irak – en dat is begrijpelijk. Er vielen slachtoffers, er werden biljoenen uitgegeven en grootse beloften om het Midden-Oosten te transformeren liepen op niets uit. Toch betekende het mislukken van de natievorming niet dat de oorspronkelijke dreiging denkbeeldig was.

Amerika verwarde een falende reactie met een niet-bestaande vijand.

Een generatie die 11 september alleen via een scherm kent

Het land wordt nu geconfronteerd met een ander gevaar: een hele generatie is opgegroeid zonder enige persoonlijke herinnering aan 11 september.

De middelbare scholieren van vandaag waren nog niet geboren toen de torens instortten. Veel van hun leraren waren zelf nog kinderen. Voor hen is 11 september geen herinnering. Het is inhoud – die ze tegenkomen via korte lessen in de klas, documentaires, filmpjes op sociale media, influencers en online discussies.

Degenen die 11 september hebben meegemaakt, herinneren zich de verwarring, de rook die uit Manhattan opsteeg, mensen die uit de torens sprongen en hulpverleners die naar gebouwen renden waar iedereen anders juist vandaan vluchtte. Ze herinneren zich het brandende Pentagon en de beklemmende stilte die over de Amerikaanse lucht neerdaalde.

Jongeren komen in aanraking met die gebeurtenissen via algoritmen die vaak verontwaardiging, complottheorieën en historisch revisionisme belonen. Online verhalen kunnen de aanvallers afschilderen als slachtoffers van het Amerikaanse buitenlandse beleid, de islamistische ideologie bagatelliseren of suggereren dat de Verenigde Staten de slachting op de een of andere manier aan zichzelf te wijten hebben.

In 2023 verspreidden video’s waarin Osama bin Ladens „Brief aan Amerika“ werd geprezen zich over sociale media, terwijl sommige jonge gebruikers beweerden dat ze eindelijk de „waarheid“ over 9/11 hadden ontdekt. De man die de moord op duizenden mensen orkestreerde, werd herontdekt, niet als een terroristisch meesterbrein, maar als een anti-imperialistische denker wiens grieven zogenaamd bewondering verdienden.

Dat is wat er gebeurt wanneer de levende herinnering verdwijnt en de geschiedenis wordt overgelaten aan influencers.

Scholen leren misschien wel de datum, het dodental en de volgorde van de gebeurtenissen. Maar als leerlingen niet wordt geleerd wat Al-Qaeda geloofde, waarom het Amerika als doelwit koos en hoe islamistische bewegingen Israël en het Westen nog steeds zien, hebben ze weliswaar de mechanismen van 9/11 geleerd, maar de betekenis ervan niet begrepen.

Israël vecht tegen de vijand die Amerika is vergeten

Dit historische geheugenverlies verklaart ook waarom zoveel Amerikanen het verband niet zien tussen 9/11 en de voortdurende oorlog tegen Israël.

Al-Qaeda, Hamas, Hezbollah en het Iraanse regime zijn geen identieke organisaties. Ze concurreren soms met elkaar en vechten zelfs tegen elkaar. Maar ze delen een fundamentele haat tegen Israël en de westerse beschaving die het land steunt.

Israël wordt de „kleine Satan“ genoemd, terwijl Amerika de „grote Satan“ wordt genoemd, omdat beide landen in het islamistische wereldbeeld fronten zijn in dezelfde beschavingsstrijd. Israël ligt simpelweg dichterbij, is kleiner en gemakkelijker te omsingelen.

Toch beschrijven westerse activisten Hamas nu als ‘verzet’, verontschuldigen ze het Iraanse regime als slachtoffer van Amerikaanse agressie en schilderen ze Israël af als de belangrijkste bron van instabiliteit. De morele orde is omgekeerd. Democratieën die hun burgers verdedigen, worden voor het gerecht gedaagd, terwijl bewegingen die zich openlijk inzetten voor hun vernietiging, worden verklaard, in context geplaatst en verontschuldigd.

‘Nooit vergeten’ moet meer betekenen

Het herdenken van 11 september kan niet worden gereduceerd tot foto’s, momenten van stilte en vlaggen die halfstok hangen. Die handelingen eren de doden, maar beschermen de levenden niet.

11 september werkelijk herdenken betekent beseffen dat zwakte ideologische vijanden niet tevredenstelt. Terugtrekking maakt niet noodzakelijkerwijs een einde aan hun oorlog. Weigeren hen bij naam te noemen, doet hen niet verdwijnen.

De volgende generatie verdient meer dan een gezuiverde geschiedenis en door algoritmen gestuurd revisionisme. Zij verdienen het om te weten wie bijna 3.000 mensen heeft vermoord, waar die moordenaars in geloofden en waarom die ideologie nog steeds van belang is.

Vijfentwintig jaar later is het grootste gevaar niet dat Amerika de datum is vergeten.

Het is dat Amerika zich de tragedie herinnert, maar de vijand is vergeten.

Bron: A Generation Is Learning About 9/11 Without Learning Why It Happened