Het black-outwapen: zouden China of Rusland Amerika kunnen uitschakelen?

Door de redactie van PNW 7 september 2026

De vijanden van Amerika hoeven onze steden niet per se te vernietigen om het land lam te leggen. Het kan volstaan om die steden te laten stilvallen.

Die ongemakkelijke realiteit komt steeds duidelijker naar voren nu hackers met banden met Iran dreigen met aanvallen op de Amerikaanse energie-, water- en telecommunicatie-infrastructuur, terwijl wetgevers tegelijkertijd alarm slaan over de potentieel veel grotere dreiging die uitgaat van elektromagnetische pulswapens.

De twee dreigingen zijn heel verschillend, maar ze leggen dezelfde zwakte bloot: het moderne Amerika is buitengewoon afhankelijk van onderling verbonden systemen, en wanneer er één uitvalt, kan dat een domino-effect veroorzaken waardoor ook andere systemen uitvallen.

De Iraanse hackers herinneren ons hier op het juiste moment aan.

De Amerikaanse infrastructuur is nu al het doelwit

Een Telegram-kanaal dat zich voordoet als spreekbuis voor Iraanse cyberoperaties, heeft onlangs een onheilspellende waarschuwing afgegeven: „Binnenkort zullen de Verenigde Staten getuige zijn van onverwachte en kritieke gebeurtenissen in de energie-, water- en telecommunicatiesector.“

De dreiging komt op een moment dat de spanningen tussen Washington en Teheran blijven escaleren. Rick Crawford, voorzitter van de Inlichtingencommissie van het Huis van Afgevaardigden, zei dat Iran een aanhoudende dreiging blijft vormen, met name voor de kritieke infrastructuur en cybersystemen van Amerika. Recente pogingen die in verband worden gebracht met Iran zouden gericht zijn geweest op geautomatiseerde systemen die met het internet zijn verbonden, hoewel functionarissen zeggen dat de laatste aanvallen geen grote verstoringen hebben veroorzaakt.

Het gevaar is allesbehalve theoretisch.

CISA maakte in augustus bekend dat hackers in juli meer dan 100 met het internet verbonden systemen in de Amerikaanse water- en afvalwatersector hadden aangevallen. Federale instanties hebben afzonderlijk gewaarschuwd voor aan Iran gelieerde actoren die misbruik maken van programmeerbare logische controllers die worden gebruikt om fysieke machines binnen kritieke infrastructuur te bedienen.

Dat zou Amerikanen zorgen moeten baren, maar hacken is slechts één mogelijke methode om de systemen aan te vallen waarvan de moderne samenleving afhankelijk is.

Er is nog een ander scenario dat exponentieel erger zou kunnen zijn.

Het black-outwapen

Een elektromagnetische puls, of EMP, kan worden opgewekt door een kernwapen dat hoog boven de aarde tot ontploffing wordt gebracht. In tegenstelling tot een nucleaire aanval op een stad zou het primaire doel niet per se zijn om gebouwen te vernietigen of mensen te doden door de eerste explosie.

Het zou een aanval zijn op elektronica en de elektrische infrastructuur die de moderne beschaving ondersteunt.

Afhankelijk van het wapen, de hoogte, de locatie en andere factoren zouden elektromagnetische effecten mogelijk elektrische systemen in een enorm geografisch gebied kunnen verstoren. Het Congressional Budget Office heeft eerder opgemerkt dat een EMP op grote hoogte niet alleen het elektriciteitsnet zelf, maar ook telecommunicatie, vervoer, voedseldistributie, noodhulp en het bankwezen zou kunnen bedreigen, hoewel deskundigen het oneens zijn over de precieze omvang van de schade die een specifieke aanval zou veroorzaken.

Die onzekerheid mag het grotere probleem niet verhullen.

Amerika heeft een ongelooflijk geavanceerde samenleving opgebouwd op basis van systemen die steeds minder zonder elkaar kunnen functioneren.

Het domino-effect

Stel je voor dat het elektriciteitsnet op grote schaal wordt verstoord.

Het directe probleem ligt voor de hand: de lichten gaan uit.

Maar elektriciteit is slechts de eerste dominosteen.

Telecommunicatie heeft elektriciteit nodig. Mobiele zendmasten beschikken over noodstroom, maar batterijen en generatoren werken niet oneindig lang. Datacenters, internetproviders en communicatienetwerken krijgen problemen.

Watersystemen hebben elektriciteit nodig om pompen, zuiveringsinstallaties en besturingssystemen te laten draaien. Wanneer de stroomvoorziening onbetrouwbaar wordt, kunnen uiteindelijk ook de waterdruk en de waterzuivering onbetrouwbaar worden.

De brandstofdistributie is afhankelijk van elektriciteit en communicatie. Raffinaderijen, pijpleidingen, terminals en tankstations hebben stroom nodig. Zelfs als er miljoenen gallons benzine onder de grond blijven zitten, kunnen automobilisten er niet zomaar bij als de pompen niet werken.

Het vervoer begint dan te haperen.

Zonder brandstof kunnen vrachtwagens supermarkten niet efficiënt bevoorraden. Reparatieteams kunnen beschadigde infrastructuur niet gemakkelijk bereiken. Hulpdiensten krijgen te maken met logistieke problemen. Voedselmagazijnen en koelsystemen hebben elektriciteit nodig, terwijl winkels steeds meer moeite hebben om elektronische betalingen te verwerken.

Het bankwezen is afhankelijk van telecommunicatie en elektriciteit. Geldautomaten, creditcardverwerking, elektronisch bankieren en financiële netwerken worden steeds moeilijker toegankelijk.

Ziekenhuizen beschikken over generatoren, maar generatoren hebben brandstof nodig. Ziekenhuizen zijn ook afhankelijk van goed functionerende communicatie, watervoorziening, apotheken, leveranciers van medische benodigdheden en transportnetwerken.

De storing verspreidt zich daarom als vallende dominostenen door de samenleving:

Elektriciteit beïnvloedt de communicatie. Communicatie beïnvloedt het vervoer en de financiële sector. Elektriciteit en vervoer beïnvloeden de watervoorziening en de brandstofvoorziening. Brandstof beïnvloedt het vervoer. Vervoer beïnvloedt de voedsel- en medicijnvoorziening.

Vervolgens maakt elk uitvallend systeem het herstellen van de andere systemen moeilijker.

CISA waarschuwt zelf dat afhankelijkheden binnen kritieke infrastructuur juist deze „cascade-effecten“ kunnen veroorzaken. Energie en communicatie kunnen bijvoorbeeld onderling afhankelijk zijn, terwijl elektriciteit, communicatie, vervoer en water fundamenteel zijn voor vrijwel elke andere sector van de kritieke infrastructuur.

Dit is het deel van de EMP-dreiging dat vaak verkeerd wordt begrepen. Het grootste gevaar is misschien niet wat er in de eerste minuut uitvalt.

Het is wat in de daaropvolgende dagen begint uit te vallen omdat er eerst iets anders is uitgevallen.

Een vijand hoeft Amerika niet te vernietigen

China en Rusland begrijpen deze kwetsbaarheden.

Elk scenario met een nucleaire EMP-aanval zou een buitengewone oorlogsdaad betekenen en mogelijk een verwoestende Amerikaanse vergelding uitlokken. Het mag daarom niet worden afgeschilderd als iets dat Peking of Moskou zomaar zonder gevolgen zou kunnen ondernemen.

Maar militaire planners bereiden zich voor op capaciteiten, niet alleen op intenties.

Het angstaanjagende strategische concept is opmerkelijk eenvoudig: waarom zou je elk onderdeel van ’s werelds machtigste leger en grootste economie afzonderlijk bestrijden, als een aanval op een handvol fundamentele systemen mogelijk tot storingen in de hele samenleving kan leiden?

Iraanse hackers die de Amerikaanse infrastructuur verkennen, illustreren de kleinschaligere versie van deze strategie. Cyberaanvallers zoeken naar kwetsbare besturingssystemen die fysieke gevolgen kunnen veroorzaken zonder ook maar één bom te laten vallen.

Een EMP is de nachtmerrieversie: een mogelijke poging om talloze systemen tegelijkertijd in een uitgestrekt gebied lam te leggen.

De achilleshiel van Amerika

Amerika heeft decennia lang gewerkt aan de opbouw van de technologisch meest geavanceerde samenleving in de geschiedenis van de mensheid. Die technologie heeft gezorgd voor buitengewone efficiëntie, welvaart en gemak.

Maar ze heeft ook afhankelijkheid gecreëerd.

Onze voedselvoorziening is afhankelijk van elektriciteit. Ons water is afhankelijk van elektriciteit. Onze communicatie is afhankelijk van elektriciteit. Ons financiële systeem is afhankelijk van elektriciteit. Onze ziekenhuizen, brandstofnetwerken, vervoerssystemen en hulpdiensten zijn allemaal in verschillende mate afhankelijk van elektriciteit en van elkaar.

Die onderlinge verbondenheid is wat het moderne Amerika zo goed laat functioneren.

Het zou ook onze achilleshiel kunnen worden.

De cyberdreigingen van Iran verdienen aandacht. Maar de grotere waarschuwing is wat die dreigingen onthullen over de aard van moderne oorlogsvoering.

Amerika heeft triljoenen uitgegeven om zich voor te bereiden op het verslaan van vijanden op slagvelden over de hele wereld. China en Rusland dwingen Washington wellicht om een heel andere vraag onder ogen te zien:

Zijn we even goed voorbereid om thuis de lichten aan te houden?

Bron: The Blackout Weapon: Could China Or Russia Turn Off America?