DE BETEKENIS VAN VISSEN IN DE BIJBEL

EEN VOOR ISRAËL - juni 2026

Waarom gebruikte God een vis om Jona te redden? Wat is er aan de hand met al die vissen in het Nieuwe Testament? Ik weet niet of het je is opgevallen, maar er komen heel wat vissen voor in de Bijbel, en het is de moeite waard om eens stil te staan bij hun symboliek.

Vissen spelen een prominente rol in de verhalen over Jezus, maar komen ook een vergelijkbaar aantal keren voor in de Hebreeuwse Geschriften. Jona is een belangrijk voorbeeld, maar er zijn vissen te vinden in het hele scheppingsverhaal, in Exodus als onderdeel van het leven in Egypte, en bijvoorbeeld in het boek Job.

Tijdens het Joodse Nieuwjaar zie je vaak vissen op tafel staan, die deze bijbelse belofte vertegenwoordigen:

“En de Heer zal u tot hoofd maken en niet tot staart; u zult alleen boven zijn en niet onder, als u de geboden van de Heer, uw God, gehoorzaamt, die ik u vandaag opleg, en er zorgvuldig op let ze na te leven.” (Deuteronomium 28:13)

In het jodendom symboliseren vissen welvaart, zegen en goddelijke bescherming. Ze zijn een symbool geworden voor de Thora, die het leven in stand houdt, net zoals water vissen in stand houdt. Maar de symboliek van de vis komt pas echt tot zijn recht in het Nieuwe Testament.

HET TEKEN VAN JONA

Vaak verwijzen vissen symbolisch naar Gods woord dat naar de volken gaat. Na het scheppingsverhaal verschijnen vissen voor het eerst in verband met Egypte, een heidens volk waarmee God vele malen in contact trad via dromen, verschijningen en de wonderen van het Exodusverhaal. Vissen spelen, zoals we al zeiden, ook een grote rol in het boek Jona — een boek dat vooral gaat over een onwillige profeet die de opdracht krijgt om Gods boodschap over te brengen aan heidense volken in Nineve.

“

Het blijkt dat de oude Assyriërs van Mesopotamië een mythisch personage vereerden dat Oannes heette. Men geloofde dat deze amfibische figuur uit de bek van een vis tevoorschijn kwam om instructies en kennis van de goden te brengen.

Volgens de Encyclopaedia Britannica had Oannes het hoofd van een man onder een vissenkop en menselijke voeten onder zijn vissenstaart. De inwoners van Nineve geloofden dat Oannes uit de wateren van de Perzische Golf tevoorschijn kwam om de mensheid wijsheid en beschaving bij te brengen, dus je kunt je voorstellen wat ze moeten hebben gedacht toen Jona aan de kust verscheen en uit die walvis klom om hen een boodschap van God te brengen!

Net zoals Petrus een munt in de bek van een vis vond, kwam er een grote schat uit de bek van een vis toen Jona zijn onconventionele entree maakte.

Yeshua wees op het ‘teken van Jona’ toen hij werd ondervraagd door degenen die zichzelf hadden aangesteld als de poortwachters van God (Matteüs 12:38–41). Zoals Jona drie dagen en drie nachten in de buik van de walvis was, stond Yeshua drie dagen na Zijn kruisiging weer op om de hele mensheid te verlossen — niet alleen het Joodse volk. De boodschap was voor iedereen bedoeld.

Hoe ongemakkelijk het ook was voor Jona om naar de gezworen vijanden van Israël te gaan, en hoe ongemakkelijk het ook was voor Petrus toen God hem vertelde dat het evangelie ook voor heidenen was, op dezelfde plek waar Jona probeerde te ontsnappen in de haven van Jaffa, God staat erop dat het evangelie voor de volken is.

“Ik begrijp nu echt dat God geen onderscheid maakt, maar dat iedereen in elk volk die Hem vreest en rechtvaardig handelt, bij Hem in de gunst staat,” erkende Petrus in Handelingen 10:34-35.

GROTE HOEVEELHEDEN VIS EN HET GETAL 153

Of het nu gaat om het roepen van vissers om hun netten achter te laten en vissers van mensen te worden, munten die op mysterieuze wijze in de bek van een vis verschijnen, bovennatuurlijke vangsten of de wonderbaarlijke uitdeling aan menigten, vis komt overal voor in de verhalen over Jezus.

Net na de opstanding waren de discipelen teruggekeerd naar hun vroegere beroep — het vangen van vis. De vissoort, niet de menselijke soort. Dit is wat er op die prachtige ochtend gebeurde:

Net toen de dag aanbrak, stond Jezus op de oever; maar de discipelen wisten niet dat het Jezus was. Jezus zei tegen hen: “Kinderen, hebben jullie vis?” Zij antwoordden hem: “Nee.” Hij zei tegen hen: “Werp het net aan de rechterkant van de boot uit, en jullie zullen wat vinden.” Dus wierpen zij het uit, en nu konden zij het niet meer binnenhalen vanwege de hoeveelheid vis….

Toen ze aan land gingen, zagen ze daar een houtskoolvuur staan, met vis erop en brood. Jezus zei tegen hen: ‘Breng wat van de vis die jullie zojuist gevangen hebben.’ Simon Petrus ging aan boord en haalde het net aan land, vol met grote vissen, 153 stuks. En hoewel het er zo veel waren, was het net niet gescheurd. (Johannes 21:4-11)

Er zijn een paar dingen die hier opvallen. Ten eerste is dit de tweede keer dat dit gebeurt, maar terwijl de netten de eerste keer het enorme gewicht van de vis niet aankonden, braken de netten deze keer niet. Ten tweede is er het getal 153. Waarom is juist dat getal in het verhaal opgenomen?

Er is iets heel interessants aan dat getal 153 en het symbool van de vis, ontdekt door de man die de wiskundige formule voor pi (π) bedacht.

“

Door twee cirkels te tekenen die elkaar overlappen om in het midden een amandelvorm te maken (de buik van de vis), kon Archimedes de geometrie van die ruimte binnen het snijpunt berekenen als de vierkantswortel van 3, of 265 ÷ 153, wat ≈1,732 is. Deze verhouding is het uitgangspunt voor andere geometrische figuren en vormen.

Sommigen zien de twee overlappende cirkels als de verbinding tussen hemel en aarde, of als de twee aspecten van Yeshua die tegelijkertijd volledig God en volledig mens is, en de prominente rol van het getal 3 in de berekeningen van Archimedes draagt bij aan de redenen om deze Vesica Piscis te verbinden met de drie-eenheid.1

Omdat 153 een driehoekig getal is, is het ook de som die je krijgt als je de eerste 17 getallen bij elkaar optelt: 1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6 + 7 + 8 + 9 + 10 + 11 + 12 + 13 + 14 + 15 + 16 + 17, en er werden in Handelingen 17 volken genoemd ten tijde van Pinksteren.

Deze wiskundige details ontgingen de kerkvaders niet. De heilige Hiëronymus zei in de vierde eeuw dat het vangen van 153 vissen symbool stond voor het verzamelen van alle soorten mensen op aarde, aangezien men destijds geloofde dat er 153 soorten vissen waren. Zowel in de Hebreeuwse als in de Griekse gematria kan het getal 153 gelijkstaan aan de uitdrukking “Zonen van God”, en de heilige Augustinus geloofde dat 153 stond voor allen die gered zouden worden. Vroege christenen zagen het als een teken dat het evangelie bedoeld is om alle volken te bereiken.

HET SYMBOOL VAN DE VIS

De vis werd al heel vroeg een symbool van het geloof in Yeshua als Messias. Toen gelovigen in de eerste eeuwen werden vervolgd en ze niet zeker wisten wie tot het geloof behoorde en wie niet, gaat de legende dat ze terloops een boog in het zand tekenden om te zien of de ander het vissymbool zou afmaken door er nog een boog aan toe te voegen. Archimedes zou daar waarschijnlijk blij mee zijn geweest. Het symbool kwam te staan voor de Messias zelf en het geloof in Zijn goddelijkheid.

Ichthys (ΙΧΘΥΣ) is een Oudgrieks woord dat vis betekent, en de letters werden door vroege christenen gebruikt als een acrostichon:

Ι – (Iota) Iēsous — Jezus

Χ – (Chi) Christos — Christus

Θ – (Theta) Theou — van God

Y – (Ypsilon) Yios — Zoon

Σ – (Sigma) Sōtēr — Verlosser

.

Het is geen toeval dat het vissymbool uiteindelijk het geheime teken van de volgelingen van Yeshua werd. Het is niet meer zo geheim, maar het vissymbool verkondigt nog steeds stilletjes Zijn naam.

En terug naar die netten bij de wonderbaarlijke visvangsten… De eerste keer dat het gebeurde, waren de discipelen niet voorbereid op de enorme toestroom van vis en moesten ze anderen roepen om te komen helpen toen de netten braken. De tweede keer dat het gebeurde, terwijl de opgestane Heer op het strand het ontbijt voor hen aan het grillen was, waren de netten sterk en klaar, goed verbonden en hielden ze goed stand. Er waren geen gaten, openingen of zwakke verbindingen. Ze hielden alle 153 vissen vast.

Dit is een perfect beeld van onze partnerschappen in het evangelie als gelovigen. Als we samenwerken als vissers van mensen, zijn we in staat om enorme vangsten binnen te halen uit elk volk, elke stam en elke taal, zowel Joden als heidenen. Zijn we klaar voor opwekking?

---

1. Fletcher, R. Musings on the Vesica Piscis. Nexus Netw J 6, 95–110 (2004). https://doi.org/10.1007/s00004-004-0021-8

Bron: The Meaning of Fish in the Bible