www.wimjongman.nl

(homepagina)

De terugtrekking van de VS uit Syrië: Een zegen in vermomming?

Door Maj. Gen. (res.) Gershon Hacohen - 30 december 2018

( )

Een US 746th Expeditionary Airlift Squadron loadmaster van het Amerikaanse 746th Expeditionary Airlift Squadron observeert een lading spullen ter ondersteuning van Operation Inherent Resolve, 14 nov. 2018, DOD-foto van Air Force Staff Sgt. Jordan Castelan.

BESA Center Perspectives Papier nr. 1.051, 30 december 2018

Samenvatting: Hoe verkeerd begrepen ook, het besluit van president Trump om de Amerikaanse troepen terug te trekken uit Syrië zou een zilveren rand voor Israël kunnen hebben. Het dwingt Jeruzalem om de basisveronderstellingen van het "vredesproces" met de Palestijnen, welke in de afgelopen decennia actief, onder dwang of uit nood, geleid werden door opeenvolgende Amerikaanse regeringen, opnieuw te evalueren.

Het Oslo-proces vond plaats onder unieke mondiale omstandigheden. De Sovjet-Unie was net ingestort, en de Koude Oorlog was abrupt ten einde gekomen, met de duidelijke overwinning van het Westen. De VS werd "de enige overgebleven supermacht" en het "einde van de geschiedenis" doemde aan de horizon.

Sindsdien hebben er ingrijpende veranderingen plaatsgevonden. Rusland is opnieuw opgekomen als een belangrijke wereldmacht en heeft zijn status van grootmacht hersteld door directe militaire interventies in Georgië, Oekraïne en Syrië. De VS daarentegen heeft de afgelopen tien jaar haar mondiale betrokkenheid aanzienlijk verminderd en heeft haar aanvoerende positie in het Midden-Oosten verloren. In dit opzicht is het recente besluit van president Trump om de Amerikaanse troepen terug te trekken uit Syrië, slechts de voortzetting van het terugtrekkingsbeleid dat door zijn directe voorganger was ingezet.

Het is natuurlijk aanvechtbaar dat de terugtrekking ernstige twijfel doet rijzen over de geloofwaardigheid van de VS als strategische bondgenoot. Maar toch geeft deze stap Israël de kans om zijn aloude geloof in de schijnbaar onwankelbare steun van de VS te heroverwegen.

De Joodse staat bevindt zich al geruime tijd in een strategisch dilemma. Enerzijds, hoe almachtiger het Amerikaanse imago, hoe sterker de reputatie van Israël als belangrijke militaire en politieke speler. Aan de andere kant heeft het wijdverbreide geloof in het vermeende vermogen van Washington om een Arabisch-Israëlisch vredesakkoord te garanderen, Jeruzalem voortdurend onder druk gezet om risico's te nemen die verbonden zijn aan de terugtrekking uit gebieden die van vitaal belang zijn voor haar nationale veiligheid. Zo heeft de regering-Obama bijvoorbeeld, om de weg vrij te maken voor de volledige terugtrekking van de IDF uit de Westelijke Jordaanoever als onderdeel van een Israëlisch-Palestijnse vredesovereenkomst, een complex veiligheidspakket voorgesteld dat de inzet van Amerikaanse strijdkrachten in de Jordaanvallei in de plaats stelde van de reeds lang bestaande vraag van Israël naar verdedigbare grenzen (aanvaard bij resolutie 242 van de Veiligheidsraad van november 1967).

Maar in welke mate kunnen buitenlandse strijdkrachten die in een volledig vreemde omgeving opereren een adequate plaatsvervanging vormen voor de IDF bij het afdwingen van de demilitarisering van de Westelijke Jordaanoever? Afgaande op de ervaring van de internationale strijdkrachten in het Midden-Oosten in de afgelopen decennia is het antwoord verre van bevredigend. De United Nations Interim Force in Libanon (UNIFIL), die sinds 1978 langs de Israëlisch-Libanese grens wordt ingezet, heeft bijvoorbeeld jammerlijk nagelaten de omvorming te voorkomen van het gebied dat onder haar jurisdictie was, tot een niet-gereconstrueerde terroristische entiteit - eerst door de PLO (tot 1982), daarna door opeenvolgende sjiitische terroristische organisaties. Zoals dus duidelijk is gebleken uit de recente onthulling van de aanvalstunnels van Hezbollah die het Israëlische grondgebied binnendringen, heeft UNIFIL volledig nagelaten resolutie 1701 van de VN-Veiligheidsraad van 11 augustus 2006 na het einde van de Tweede Libanonoorlog ten uitvoer te leggen, waaronder de ontbinding van alle gewapende milities in Libanon, en het verbod op wapenleveranties aan alle groepen zonder toestemming van de regering, alsmede de aanwezigheid van strijdkrachten ten zuiden van de Litani-rivier. De ervaring die het Westen de afgelopen decennia in Afghanistan en Irak heeft opgedaan, wekt evenmin veel vertrouwen in het vermogen van externe mogendheden om effectief het hoofd te bieden aan aanhoudende subversieve, terroristische en jihadistische opstanden.

Ondanks deze operationele beperkingen lijdt het idee van internationaal toezicht onder een inherente politiek-constitutionele tekortkoming, namelijk de volledige afhankelijkheid van de instemming van de regering van het gastland, die de onmiddellijke terugtrekking van alle buitenlandse troepen uit haar grondgebied kan eisen (zoals gebeurde met de verwijdering van de VN-troepen uit Egypte in mei 1967). Daarbij komen nog de talrijke gevallen waarin internationaal toezichthoudende troepen en/of interventietroepen werden teruggetrokken uit landen die zij geacht werden te beschermen, en dat als gevolg van unilaterale beslissingen van de zendende regeringen: van de evacuatie van de Amerikaans-Frans-Brits-Italiaanse troepenmacht uit Libanon na de bombardementen van Hezbollah op het hoofdkwartier van Beiroet in oktober 1983, tot aan de overhaaste terugtrekking van Amerikaanse troepen uit Irak in 2011 met de opkomst van ISIS en de overname van grote delen van Irak en Syrië, en tot aan het laatste besluit van president Trump.

Volgens Israëlische veiligheidsdeskundigen heeft de terugtrekking van de VS Israël alleen achter gelaten in de strijd tegen de militaire verschansing van Iran in Syrië. Dat is waar, maar deze tegenslag kan potentieel een belangrijke zilveren rand met zich meebrengen. Want hoe eerder Israël de onzekerheid van een regionale "Pax Americana" erkent, hoe eerder het de zinloosheid zal begrijpen van "pijnlijke territoriale concessies" op de Westelijke Jordaanoever, laat staan op de Golanhoogte.

Wat Israël op dit moment het meest nodig heeft van de VS, is politieke en diplomatieke steun voor haar vitale nationale belangen, in de eerste plaats 1) steun voor een voortdurende greep op de Golan als een essentiële voorwaarde voor zijn verdediging; en 2) stopzetting van de druk voor verdere territoriale terugtrekkingen op de Westelijke Jordaanoever. Met goed geluk zou de ommezwaai van Trump in Syrië als katalysator kunnen werken voor een verschuiving in de regionale strategie van de VS in deze richting.

Maj. Gen. (res.) Gershon Hacohen is een senior onderzoeker bij het Begin-Sadat Centrum voor Strategische Studies. Hij heeft 42 jaar in de IDF gediend. Hij leidde troepen in gevechten met Egypte en Syrië. Voorheen was hij korpscommandant en commandant van de IDF Militaire Hogescholen.

BESA Center Perspectives Papers wordt gepubliceerd door de generositeit van de familie Greg Rosshandler.

Bron: The US Withdrawal from Syria: A Blessing in Disguise?