www.wimjongman.nl

(homepagina)

Iran en zijn gevolmachtigden worden geconfronteerd met de kosten van het imperialisme

Door Prof. Hillel Frisch - 25 november 2019

( )

Iraaks protest op het Bevrijdingsplein, Bagdad, Irak, oktober 2019, foto via Wikipedia

BESA Center Perspectives Paper No. 1.354, 25 november 2019.

SAMENVATTING: Zowel in Irak als in Libanon nemen sjiieten deel aan protesten tegen de door Iran gesteunde en door sjiieten geleide regeringen. Aangezien de protesten en het geweld in Irak en Libanon doorgaan, begint Iran te leren dat het imperialisme in een wereld van massapolitiek en protest onbedoelde kosten heeft.

In een ernstige schok voor het Iraanse regime, hebben er deze maand terugkerende aanvallen plaatsgevonden op het hoofdkwartier van het pro-Iraanse militiehoofdkwartier in de zuidelijke provincies van Irak. Dit gebied wordt bijna uitsluitend bevolkt door sjiieten die de pro-Iraanse Iraakse regering zouden vertegenwoordigen.

Deze protesten staan in schril contrast met de stilte die nu heerst in Anbar, een uitsluitend soennitische provincie in het noordoosten van Irak, die sinds de opkomst van de sjiieten in Irak na de val van Saddam het epicentrum was geweest van de opstand tegen de overwegend sjiitische regeringen die sinds 2003 over Irak heersen. De soennieten, die leven onder de harde controle van de door Iran geleide sjiitische milities die de gebieden bezetten in hun strijd tegen ISIS, zijn nu te ontmoedigd om zich aan te sluiten bij de protesten die worden gedomineerd door de sjiitische meerderheid van Irak in het zuiden.

De golf van woede en geweld tegen de legers van de Iraanse machthebbers in het sjiitische Irak was zo groot dat in Karbala, een van de twee heiligste sjiitische steden van het land, het hoofdkwartier van twee grote pro-Iraanse milities, Asa'ib Ahl al-Haqqq en al-Badr, preventief door de politie werd geëvacueerd en gesloten. Demonstranten probeerden zelfs het Iraanse consulaat in de stad aan te vallen, hoewel het wordt beschermd door dikke aaneengesloten betonnen zuilen.

Het hoofdkwartier werd gesloten om leden van de organisatie te beschermen, maar nog meer om de demonstranten te beschermen. Tijdens aanvallen op andere door Iran gesteunde milities reageerden de milities met scherp vuur, waardoor het aantal slachtoffers en de oprukkende passies verder toenamen en het aantal demonstranten niet afnam, maar juist toenam. De politie, daarentegen, die een arm van de Iraakse staat is, probeert de protesten onder controle te houden door te reageren met niet-dodelijke middelen (meestal traangas en rubberstokken).

In Libanon zijn de meeste aanvallen eenrichtingsverkeer geweest, waarbij Hezbollah sympathisanten (of leden) de demonstranten aanvielen in plaats van andersom. Deze asymmetrie weerspiegelt het dodelijke machtsevenwicht in Libanon, waar Hezbollah eerder dan het nationale leger de machtigste militaire organisatie in het land is geweest, al meer dan een generatie. Het leger kan en probeert niet eens met hen te concurreren.

Vergelijkbaar aan beide landen is de bron van de woede tegen Teheran en de lokale proxies. Zowel de milities in Irak als Hezbollah in Libanon hebben hun regeringen uitgemolken om zichzelf in stand te houden.

In Irak is een wet aangenomen die de milities in het federale leger integreert, waardoor hun leden dezelfde salarissen en voordelen krijgen als de soldaten van het federale leger. Het doel van de wet was een einde te maken aan het fenomeen van de niet-statelijke milities. Het resultaat, na aanzienlijke druk van Iran en de milities zelf, was precies het tegenovergestelde. Geen enkele militie werd ontmanteld.

In Libanon is het probleem meer recent. Iran en Hezbollah (die in de woorden van Nasrallah zelf volledig afhankelijk zijn van Iraanse financiële steun) hebben tot voor kort de Libanese economie gevoed. Dat kleine maar strategische land is al lang een land waarvan de burgers boven hun stand leven dankzij het geld van de grote diaspora, de olierijke staten die om de macht strijden, evenals de ruime hulp van de EU en de lidstaten (vooral Frankrijk, dat historische banden heeft met de maronieten, de grootste christelijke sekte in Libanon).

Dit is de reden waarom de belastingtarieven in Libanon altijd hebben geschommeld tussen de 10-20% van de overheidsuitgaven - de helft van het tarief van landen met een vergelijkbaar ontwikkelingsniveau en minder dan de helft van dat van de ontwikkelde landen.

De sancties tegen Iran in 2012, die leidden tot een daling van de olie-export van 2,2 miljoen vaten per dag naar minder dan een miljoen, veroorzaakten een scherpe daling van de Iraanse toewijzingen aan Hezbollah - op het moment dat de financiële behoeften van de organisatie samenvielen met de strijd in de Syrische burgeroorlog. Een gedeeltelijke oplossing voor dit probleem was om zich aan te sluiten bij de Libanese regering, de controle over het ministerie van Volksgezondheid veilig te stellen en de begroting van het ministerie van Volksgezondheid uit te melken.

De sancties van president Trump sinds 2017 zijn nog pijnlijker voor Iran, omdat de olieprijs nu gemiddeld iets meer dan de helft lager ligt dan in de vorige sanctieronde (toen 110 dollar per vat en sinds 2017 nog maar 55 dollar). Dit schaadde waarschijnlijk de capaciteit van het Iraanse regime om haar volmacht Hezbollah te subsidiëren.

De Iraniërs leren dezelfde les die de westerse rijken na de Tweede Wereldoorlog hebben geleerd: dat het imperialisme zelden economische voordelen oplevert, zelfs niet in het beste geval, en dat er uiteindelijk massale protesten zullen uitbreken.

Het gevaar voor Iran is niet de protesten in Irak en Libanon op zich. Hezbollah en de door Iran geleide Iraanse milities in Irak hebben alle wapens die ze nodig hebben, en ook de vastberadenheid om ze te gebruiken tegen weerloze demonstranten, of ze nu in Beiroet, Najaf of Karbala zijn.

Wat de Iraanse politieke elite van Ayatollah Khamenei en verder naar beneden toe, wel zorgen baart, is het mogelijke verband tussen deze protesten en de protesten die in Iran zelf plaatsvinden tegen het imperialistische beleid van de leiding, dat ten koste gaat van de eigen burgers van Iran. Het volk lijdt onder zowel de directe kosten van de subsidiëring van de buitenlandse gevolmachtigden van het regime als de aanzienlijke directe en indirecte kosten van de Amerikaanse sancties.

Ironisch genoeg voor het theocratische regime in Iran is de sterkste band tussen de bevolking van Irak en Iran de massale pelgrimstochten van Iraniërs naar de heilige steden in Irak. Deze pelgrimstochten geven de bevolking de kans om hun gemeenschappelijke benarde situatie te ontdekken - dat ze beide onder de laars van een regime zitten dat zich op hun kosten hard en gewelddadig bemoeit met de bredere regio.

Dit is een bewerkte versie van een artikel dat op 5 november 2019 in The Jerusalem Post is gepubliceerd.

Prof. Hillel Frisch is hoogleraar politieke studies en Midden-Oostenstudies aan de Bar-Ilan Universiteit en senior onderzoeksmedewerker aan het Begin-Sadat Center for Strategic Studies.

Bron: Iran and Its Proxies Face the Costs of Imperialism