www.wimjongman.nl

(homepagina)

Wanneer onderhandelingen onmogelijk zijn en oorlog niet nodig is

door Amir Taheri - 22 september 2019

( )

Zal President Donald Trump vallen voor de bewering dat het wat Iran betreft de enige keuze is tussen een volledige oorlog of overgeven aan de agenda van de mullahs? Niemand, misschien zelfs niet eens Trump zelf, weet het antwoord. (Afbeelding: Wikki Commons)

Zullen de aanvallen op Saoedische olie-installaties van vorige week de status quo verstoren die in de afgelopen 17 maanden vorm heeft gekregen, dat wil zeggen, sinds president Donald Trump de VS terugtrok uit de "Iraanse nucleaire overeenkomst" die door Barack Obama was bedacht?

De krantenkoppen-sensatiezucht over de aanvallen, die voornamelijk aan de Islamitische Republiek Iran worden toegeschreven, maar wat door de mullahs wordt ontkend, kan als een ja-antwoord overkomen. Echter, een nadere beschouwing zou een genuanceerder antwoord kunnen suggereren. Het is waarschijnlijk dat men in verband met de aanvallen meer geïnteresseerd was te denken aan een test, om te zien in hoeverre het mogelijk was om in een provocatie te gaan, zonder een verpletterende reactie onvermijdelijk te maken, eerder dan een ernstige poging om de status-quo te verstoren.

Maar laten we eerst eens kijken wat we bedoelen met de nieuwe status-quo, die in de plaats is gekomen van de status-quo die Obama in zijn laatste jaren van zijn ambtstermijn heeft gecreëerd.

Onder de status-quo van Obama heeft Iran grote delen van zijn economische en handels- en zelfs militair beleid onder directe of indirecte controle van de zogenaamde P5+1-groep geplaatst in ruil voor de vrije hand om de "revolutie export"-agenda in het Midden-Oosten voort te zetten en langereafstandsraketten te ontwikkelen voor de toekomstige uitbreiding van haar invloed in de regio en daarbuiten. De mullahs zouden de vernedering van gedeeltelijke buitenlandse voogdij kunnen slikken, omdat de Obama-overeenkomst een horizon-clausule bevatte op grond waarvan de aan de Islamitische Republiek opgelegde beperkingen na vijf, tien, vijftien of vijfentwintig jaar zouden komen te vervallen.

Wat Trump wil is een nieuwe "deal" waarin de beperkingen die aan de Islamitische Republiek worden opgelegd voor altijd blijven bestaan, terwijl het Iraanse project voor de ontwikkeling van raketten wordt stilgelegd, niet beïnvloed door de Obama-"deal", in het geheel wordt opgenomen. Een dergelijke situatie zou de mullahs in staat stellen om hun heerschappij te verlengen, maar zou het moeilijker maken om de revolutie te "exporteren" en tegelijkertijd de spot te drijven met hun claim "de nieuwe islamitische beschaving" voor de mensheid te creëren.

Teherans weigering van het "aanbod" van de Trump creëerde een nieuwe status quo waarin de Islamitische Republiek haar vrijheid van handelen behoudt, met inbegrip van het creëren van onheil, terwijl het lijdt onder de gevolgen van de opnieuw opgelegde sancties.

Wat de mullahs zich niet realiseerden was dat de nieuwe status-quo zonder kosten was voor de Amerikanen, die het zich dus konden veroorloven om deze zo lang te verlengen als nodig is. Het enige wat Trump deed was aankondigen dat iedereen die met de Islamitische Republiek handelde, niet meer met de VS kon handelen en dat de VS niet langer zou toestaan dat de mullahs gebruik zouden maken van de Amerikaanse wereldwijde bank- en handelsfaciliteiten.

Is de Trump-methode geslaagd? Teheran geeft geen duidelijk antwoord.

Binnenlandse propaganda en propaganda gericht op haar klanten in Arabische landen doen alsof er geen effect is geweest of alsof het in sommige gevallen de Khomeinistische beweging zelfs sterker heeft gemaakt. Wat de westerse landen betreft, spelen de mullahs de slachtofferrol en beweren ze dat Trump de melk voor Iraanse baby's en de toelagen voor gepensioneerden in de sloppenwijken van Teheran heeft gestopt. Westerlingen die sympathiseren met de mullahs, vooral vanwege een diep anti-Amerikanisme, weten dat westerse democratieën de verhalen over slachtofferschap opzuigen en dus vatbaar voor de tirannie van de underdog.

Het lijdt echter geen twijfel dat de opnieuw opgelegde sancties, met name het onvermogen van Iran om olie te verkopen, pijn begint te doen.

Afgelopen voorjaar beweerde president Hassan Rouhani dat zijn regering genoeg deviezenreserves had om alle "basiskosten" gedurende minstens 18 maanden te dekken, dat wil zeggen bijna tot het einde van de eerste presidentiële termijn van Trump. Nochtans vraagt zijn Minister van Buitenlandse Zaken Mohammad Javad Zarif om hulp te krijgen van 60 miljard dollar per jaar om diezelfde "basiskosten" te dekken.

Met andere woorden, de Islamitische Republiek kan de nieuwe door Trump ingestelde status aan, maar slechts voor een korte tijd. Het doel van Teheran zou daarom een wijziging van dezelfde status-quo moeten zijn.

Vaak deden de mullahs dat door de spanning met de VS een stapje hoger te zetten om altijd de gewenste resultaten te behalen. In 1979, slechts enkele maanden na de val van de Sjah, vreesden ze dat de regering-Carter een deal zou sluiten met de voorlopige pro-Amerikaanse regering van premier Mehdi Bazargan, en dat ze de mullahs en hun communistische bondgenoten van de macht zouden uitsluiten.

Zij duwden de spanning een tandje hoger door de Amerikaanse ambassade in Teheran te overvallen en hun diplomaten als gijzelaars vast te houden. Carter reageerde zoals de mullahs hadden verwacht en sprak hard, maar deed niets, terwijl het wereldwijde anti-Amerikaanse koor de mullahs als slachtoffers van het imperialisme steunde.

Soortgelijke tactieken werden gebruikt tijdens de Reagan-, de Bush- (Sr.) en de Clinton-regeringen. Elke keer voerden de mullahs de spanning op, om de Amerikaanse "Grote Satan" dwingend een grimmige keus te laten doen tussen niets of een volledige oorlog onder ogen te zien, wat het Amerikaanse publiek niet zou onderschrijven.

In alle gevallen werkte de tirannie van de underdog, en de mullahs slaagden erin om hun tegenstanders thuis te blijven verpletteren en hun cohorten in het buitenland vet te mesten, terwijl ze zich als de kampioenen van de onderdrukten opwierpen die zich verzetten tegen de dictaten van de "Grote Satan". De experts stelden voor dat het Khomeinistische regime toegeeflijkheid zou moeten worden verleend omdat het nog steeds de gevolgen die revolutie veroorzaakte, moest verwerken. Immers, elke revolutie heeft op een dag zijn begin! Bill Clinton spinde meer garen dan anderen toen hij een publiek in het World Economic Forum in Davos vertelde dat hij het regime in Teheran als "dichter bij mijn manier van denken dan bijna alle andere in de wereld" beschouwde.

Zal Trump vallen voor de bewering dat wat de Islamitische Republiek betreft de enige keuze is, een volledige oorlog óf overgave aan de agenda van de mullahs? Niemand, misschien zelfs Trump zelf niet, weet het antwoord. Dit is echter waar "Hoogste Leider" Ali Khamenei op hoopt. Daarom probeert hij de spanningen hoog te houden om de bewering te staven dat het huidige beleid van Washington tot een volledige oorlog kan leiden. Tegelijkertijd kalibreert hij echter zorgvuldig zijn provocaties, om niet de oorlog te ontketenen waarvoor hij waarschuwt.

Khamenei's beste hoop is dat Trump zal gaan voor een speldenprik-operatie die het Khomeinistische regime zou laten schudden, maar niet omver zou werpen en tegelijkertijd de Iraanse en internationale opinie zou mobiliseren voor steun als zijnde het slachtoffer, waardoor de sancties die de beenderen van zijn regime beginnen te breken, zouden moeten worden versoepeld.

Khamenei zegt dat hij "noch onderhandelingen noch oorlog" wil, terwijl Trump beweert dat hij klaar is voor beide. Die evenwichtsoefening zou de huidige status quo, die duidelijk in het voordeel van de "Grote Satan" werkt, kunnen behouden. In deze nieuwe status-quo is onderhandelen onmogelijk en is oorlog niet nodig.

Amir Taheri was de hoofdredacteur van het dagblad Kayhan in Iran van 1972 tot 1979. Hij heeft gewerkt en geschreven voor ontelbare publicaties, heeft elf boeken gepubliceerd en is sinds 1987 columnist voor Asharq Al-Awsat.

Vertaling door W.J. Jongman en H. Sleijster

© 2019 Gatestone Institute. Alle rechten voorbehouden. De artikelen hier afgedrukt geven niet noodzakelijkerwijs de standpunten weer van de vertalers of van Gatestone Institute.

Bron: When Negotiation Is Impossible and War Is Unnecessary