www.wimjongman.nl

(homepagina)

Arabische religiositeit en steun voor de Palestijnen

Door Prof. Hillel Frisch - 1 maart 2019

( )

Screenshot van Google zoeken in het Arabisch naar al-Aqsa moskee

BESA Center Perspectives Papier nr. 1.100, 1 maart 2019

Samenvatting: Er zijn in het Arabisch meer webpagina's voor de al-Aqsa moskee dan webpagina's over het Palestijnse verzet. In het Engels zijn er drie keer zoveel webpagina's over het Palestijnse verzet als over de al-Aqsa-moskee, wat een meer seculier publiek weerspiegelt dan in de Arabische wereld. Om het Midden-Oosten te begrijpen, moet je in het Arabisch denken en religie veel serieuzer nemen.

Palestijnen beweren graag dat hun probleem centraal staat in de Arabische zorgen, ondanks de veelheid aan crisisgebieden in het Midden-Oosten zoals Syrië, Jemen en Libië.

Een blik op de Google-zoektrends over het Palestijnse probleem in de Arabische wereld doet deze bewering ernstig in twijfel trekken.

Het Palestijnse probleem is, net als de meeste andere politieke kwesties, een functie van persoonlijke betrokkenheid en geografische nabijheid van het crisisgebied. Dit betekent dat het de Palestijnen zelf zijn die het conflict het vaakst doorzoeken, gevolgd door nabijgelegen landen, en minder zoekers hoe verder weg van "Palestina".

Dus als men zoekt naar "Palestijns verzet" (in het Arabisch, al-muqawama al-Filastiniyya), zijn de zoekopdrachten in verhouding tot de omvang van de bevolking in "Palestina" meer dan vier keer zo talrijk als onder de Arabieren in Israël, en 10 keer meer dan in het nabijgelegen Jordanië, en 40 keer meer dan in Syrië, en bijna 400 keer meer dan in het verre Marokko.

De term "zionisme", die voor de meeste Arabische lezers een vijandigheid oproept die vergelijkbaar is met die welke in het Westen wordt opgeroepen door termen als "stalinisme" en zelfs "nazisme", toont een vergelijkbaar zoekpatroon. Het wordt het meest door Palestijnen gezocht en nauwelijks door Marokkanen.

Dat is niet verwonderlijk. Een zoektocht naar Charles de Gaulle zou bijvoorbeeld een vergelijkbaar patroon laten zien. De meeste zoekers zouden zich in Frankrijk en de Franstalige staten binnen de Franse staat bevinden. Hoe verder weg van Frankrijk de zoekers komen, hoe minder interesse men in De Gaulle zal vinden.

Maar wanneer men "al-Aqsa moskee" (masjid al-Aqsa) samenvoegt, krijgt men een heel ander beeld. Hier gelden nog steeds de wetten van zelfbetrokkenheid en nabijheid, maar hun effect wordt afgezwakt.

Religieus in plaats van nationalistisch of pan-Arabisch sentiment betekent dat de al-Aqsa moskee relatief gezien belangrijker is voor de Arabieren dan het Palestijnse verzet.

Om te beginnen is er weinig verschil tussen het aantal zoekopdrachten met betrekking tot de moskee, uitgevoerd door Palestijnen in de Palestijnse Autoriteit en Gaza, de Arabische burgers van Israël, en zoekers uit Jordanië (waar de Palestijnen nog steeds de meerderheid vormen) en de zoekopdracht met betrekking tot het Palestijnse verzet.

Terwijl het zoeken naar het laatste onder de Palestijnen in Israël vier keer zo vaak voorkwam als onder de Arabieren en tien keer zo vaak als in het nabijgelegen Jordanië, was het zoeken naar de moskee minder dan twee keer zo vaak als door de Israëlische Arabieren en slechts een derde minder dan in Jordanië.

Een vergelijking van zoekopdrachten naar deze termen tussen twee verder weg gelegen staten, Syrië en Marokko, laat hetzelfde patroon zien. In verhouding tot hun bevolking zocht slechts één veertigste deel van de Syriërs naar het "Palestijnse verzet", net zo vaak als de Palestijnen. Voor de al-Aqsa-moskee is het verschil een twintigste. En terwijl de Palestijnen 400 keer meer naar "Palestijns verzet" zochten dan de Marokkanen, was het veelvoud voor al-Aqsa veel lager, namelijk 50 keer.

Dit gold voor de meeste Arabische landen, waaronder Egypte, Algerije en Tunesië. De belangstelling voor de al-Aqsa-moskee was veel gelijkmatiger verdeeld dan de belangstelling voor zuiver politieke en nationalistische termen zoals "Palestijns verzet" en "zionisme".

Het is belangrijk op te merken dat het totale aantal webpagina's voor "Palestijns verzet" en "al-Aqsa moskee" in het Arabisch bijna gelijk is: 11,5 miljoen voor de eerste en 12,5 miljoen voor de laatste. De meer gelijkmatige verspreiding van het aantal webpagina's voor de moskee tegenover de meer nationalistische term "Palestijns verzet" is zinvol.

Dit onderstreept het belang van de religieuze dimensie in de Arabisch sprekende wereld, zowel binnen als buiten de Palestijnse arena in het Arabisch-Palestijnse conflict.

Dit is nauwelijks nieuw. De islam was een belangrijk, zo niet dominant thema in de meest tumultueuze periodes van de strijd tussen Joden en Arabieren in het Heilige Land.

In april 1920 begonnen de aanvallen op Joden tijdens de religieuze Nabi Musa pelgrimstocht naar Jeruzalem. De rellen van 1921 begonnen in Jaffa om te protesteren tegen de deelname van onbescheiden geklede Joodse vrouwen aan de 1 mei-demonstraties in Jaffa.

Zeven jaar later, in 1928, bedacht Hajj Amin al-Husayni de zinsnede "al-Aqsa in gevaar" in een pan-islamitische campagne tegen de zionistische beweging die leidde tot de meest moorddadige aanval op Joden in augustus 1929. Deze term is sindsdien overgenomen door zowel Hamas als de noordelijke tak van de Islamitische Beweging (verboden in 2015).

Tijdens de tweede intifada probeerden de PA en Fatah tevergeefs het conflict de "Onafhankelijkheid Intifada" te noemen in haar strijd tegen een opkomende Hamas, die het conflict met Israël in religieuze termen wilde inkleuren. Vandaag de dag wordt het in het Arabisch universeel aangeduid als de "al-Aqsa intifada", zelfs in de Fatah- en PA-conversatie.

Dezelfde religieuze ijver met betrekking tot de Palestijnse zaak is te vinden in de Arabische wereld.

De Egyptische Moslimbroederschap stuurde veruit het grootste aantal vrijwilligers tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog, en zij speelden een belangrijke rol in de blokkade van Jeruzalem.

In 1973 motiveerde de seculiere, nationalistische en socialistische Egyptische staat zijn soldaten om het kanaal over te steken voor een religieuze oorlog tegen de Israëlische ongelovigen. De Arabische burgers van Israël kwamen voor het eerst bijeen voor de Palestijnse zaak in massale rellen tijdens de eerste tien dagen van de uitbarsting van geweld in 2000, waarbij ze riepen: "Khaibar, Khaibar Ya Yahud, Jeish Muhammad sa Ya'ud" ("Herinner je Khaibar, oh Joden, Mohammeds leger zal terugkeren"), een verwijzing naar de totale nederlaag van de Joodse stammen in de oase van Khaibar door Mohammed in de beginjaren van de islam.

Waarom de religieuze aard van het conflict benadrukken?

Het antwoord ligt bij de Engelstalige lezers, van wie velen seculier zijn en geloven dat anderen gemotiveerd worden door seculiere concepten. Een zoektocht naar de term "Palestijns verzet" in het Engels in vergelijking met "al-Asqsa moskee" levert dan drie keer meer webpagina's op voor de eerste dan voor de laatste. In het Arabisch worden er meer webpagina's gegenereerd voor de moskee.

Om het Midden-Oosten te begrijpen, moet je in het Arabisch denken en religie veel serieuzer nemen dan het Westen doet.

Prof. Hillel Frisch is hoogleraar politieke studies en Midden-Oostenstudies aan de Bar-Ilan Universiteit en senior onderzoeker aan het Begin-Sadat Centrum voor Strategische Studies.

Bron: Arab Religiosity and Support for the Palestinians