www.wimjongman.nl

(homepagina)

EU onbekwaam om Amerikaanse sancties tegen Iran te neutraliseren

door Soeren Kern - 8 augustus 2018

De Europese Unie heeft een nieuwe verordening aangekondigd om Europese bedrijven te beschermen tegen de gevolgen van Amerikaanse sancties voor Iran. De maatregel, die door de Europese zakenmedia met scepsis is begroet, zal waarschijnlijk niet slagen: het verwacht dat Europese bedrijven hun zakelijke belangen op de Amerikaanse markt op het spel zetten tegenover hun belangen op de veel kleinere Iraanse markt.

Het zogenaamde "Blokkeringsstatuut" trad in werking op 7 augustus, dezelfde dag dat de eerste ronde van Amerikaanse sancties tegen Iran officieel opnieuw van kracht werd. Deze sancties zijn gericht tegen de Iraanse aankopen van de US-dollar - de belangrijkste valuta voor internationale financiële transacties en olieaankopen - en tegen de autosector, de burgerluchtvaart-, de kolen-, de industriële software- en de metaalsector. Een tweede, veel sterkere sanctieronde tegen de Iraanse olie-export gaat in op 5 november.

De actie is een vervolg op het besluit van president Donald J. Trump van 8 mei om zich terug te trekken uit het door de regering-Obama overeengekomen gezamenlijke alomvattende actieplan (JCPOA, ook bekend als de Iraanse nucleaire deal) van 2015, dat de sancties tegen Iran opheft in ruil voor een bevriezing van het nucleaire programma.

De Trump-regering zei dat de overeenkomst die door het beleid Obama werd onderhandeld niet ver genoeg ging om het kernwapenprogramma van Iran, of zijn ballistische raketprogramma, of zijn kwaadaardig gedrag in het Midden-Oosten en elders in te korten.

De opnieuw opgelegde Amerikaanse sancties gelden niet alleen voor Amerikaanse burgers en bedrijven, maar ook voor niet-Amerikaanse individuen en bedrijven. In een juridisch concept wat extra-territorialiteit wordt genoemd, moet elk bedrijf dat buiten de Verenigde Staten is gevestigd de Amerikaanse sancties naleven als het dollars gebruikt voor transacties, een dochteronderneming in Amerika heeft of gecontroleerd wordt door de Amerikanen.

In een verklaring van 6 augustus zei Trump:

"De Verenigde Staten zijn volledig toegewijd aan het opleggen van al onze sancties, en we zullen nauw samenwerken met landen die zaken doen met Iran om volledige naleving te garanderen. Personen of entiteiten die er niet in slagen hun activiteiten met Iran af te bouwen, riskeren ernstige gevolgen.

In een tweet van 7 augustus herhaalde Trump die bedreiging:

"De sancties tegen Iran zijn officieel afgekondigd. Dit zijn de meest bijtende sancties ooit opgelegd, en in november komen ze naar een nog ander niveau. Iedereen die zaken doet met Iran zal GEEN zaken doen met de Verenigde Staten."

In een gezamenlijke verklaring hebben Federica Mogherini, hoofd van het buitenlands beleid van de EU, en de ministers van Buitenlandse Zaken van Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk openlijk toegegeven dat de overeenkomst met Iran voor de EU alles te maken heeft met geld, en de belofte inhoudt om Europese bedrijven te beschermen tegen Amerikaanse sancties:

"Wij zijn vastbesloten Europese marktdeelnemers die legitieme zaken doen met Iran te beschermen, overeenkomstig het EU-recht en resolutie 2231 van de VN-Veiligheidsraad. Daarom treedt op 7 augustus het bijgewerkte blokkeringsstatuut van de Europese Unie in werking om bedrijven uit de EU die legitieme zaken doen met Iran te beschermen tegen de gevolgen van extra-territoriale sancties van de VS.

"De overige partijen bij JCPOA hebben zich ertoe verbonden onder meer te werken aan het behoud en de instandhouding van doeltreffende financiële kanalen met Iran en de voortzetting van de Iraanse uitvoer van olie en gas. Met betrekking tot deze, net als met betrekking tot andere onderwerpen, wordt ons werk voortgezet, onder meer met derde landen [China en Rusland] die geïnteresseerd zijn in het steunen van de JCPOA en het onderhouden van economische betrekkingen met Iran.

( )

In een gezamenlijke verklaring hebben Federica Mogherini, hoofd van het buitenlands beleid van de EU, en de ministers van Buitenlandse Zaken van Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk openlijk toegegeven dat de nucleaire overeenkomst met Iran voor de EU alles te maken heeft met geld, en de belofte inhoudt om Europese bedrijven te beschermen tegen Amerikaanse sancties. (Foto door Dean Mouhtaropoulos/Getty Images)

Het blokkeringsstatuut, dat oorspronkelijk in 1996 door de EU werd aangenomen om Europese bedrijven te helpen Amerikaanse sancties tegen Cuba te vermijden, werd in juni 2018 geactualiseerd en omvat nu ook sancties die de VS opnieuw opleggen aan Iran. In het document, dat doortrokken is van EU-jargon, staat het volgende:

"Het blokkeringsstatuut stelt EU-[economische] actoren in staat de schade die voortvloeit uit en binnen haar toepassingsgebied vallende extra-territoriale sancties te verhalen op de personen van wie zij afkomstig zijn en vernietigt de gevolgen in de EU van alle buitenlandse gerechtelijke uitspraken die daarop zijn gebaseerd. Het verbiedt ook EU-personen om deze sancties na te leven, tenzij de [Europese] Commissie daartoe bij wijze van uitzondering hen heeft gemachtigd in geval van ernstige schade aan hun belangen of die van de Unie.

Met andere woorden, de EU verbiedt EU-burgers en -bedrijven om de sancties van de VS na te leven en machtigt EU-bedrijven die door sancties van de VS zijn getroffen om de regering van de VS voor de rechter te dagen voor schadevergoeding.

Bovendien lopen Europese bedrijven die zich zonder toestemming van de Europese Commissie uit Iran terugtrekken het risico door EU-lidstaten te worden vervolgd.

Veel Europese commentatoren zeiden dat de EU-regeling onwerkbaar zou zijn, vooral voor de Europese multinationals met zakelijke belangen in de Verenigde Staten.

De in Londen gevestigde Financial Times schreef:

"Diplomaten en advocaten hebben ernstige twijfels geuit over het vermogen van de EU om Europese bedrijven die in Iran actief zijn, te beschermen tegen de Amerikaanse maatregelen.

"Het blokkeringsstatuut, dat voor het eerst werd opgesteld in 1996, werd zelden getest. Een hoge EU-ambtenaar zei dat er weinig wettelijk precedent was voor rechters in de EU-lidstaten om schadevergoeding te eisen van derde landen zoals de VS, indien zij door bedrijven worden aangeklaagd.

In Frankrijk schreef Le Figaro dat de reactie van de Europese Commissie op de sancties van de VS "overhaast" was en meer een "politiek gebaar" betekende.

Le Monde omschreef de maatregel van de EU als een "politiek signaal voor het Iraanse regime, dat heeft aangedrongen op tekenen van Europees engagement om het JCPOA te verdedigen."

L'Express noteerde: "Als een bedrijf actief is op de grote Amerikaanse markt en de kleine Iraanse markt, dan profiteert het niet veel van het feit dat zijn activiteiten wel beschermd zijn in Europa en Iran, maar niet in de Verenigde Staten."

Radio France Internationale (RFI), een Franse publieke radio-omroep, zei dat de gevolgen van het blokkeringsstatuut "meer symbolisch dan economisch" zouden zijn. Hij voegde eraan toe:

"De wet zou doeltreffender zijn voor kleine en middelgrote ondernemingen die in Iran zaken doen. Voor grote ondernemingen ligt de oplossing in het onderhandelen met de Verenigde Staten over vrijstellingen. Dergelijke verzoeken van Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk zijn echter al door Washington afgewezen."

La Croix schreef:

"Voldoende om te zeggen dat de uitvoering van deze blokkeringswet zeer hypothetisch blijft, aangezien het zich in onzekere wettelijke gebieden begeeft."

"Bedrijven die investeren in Iran lijken niet erg te geloven in de effectiviteit van de regelgeving. Het olieconcern Total, de reder Maersk of de autofabrikant Peugeot hebben al besloten te vertrekken. De Duitse groep Daimler heeft gisteren aangekondigd zich uit Iran terug te trekken. Deze groepen zijn eerder bang voor het vermogen van de VS om sancties op te leggen dan voor de toorn van de EU."

In Duitsland publiceerde de publieke omroep ARD een opinieartikel van de Brusselse correspondent Samuel Jackisch met de titel "Goede brullende, papieren tijger - EU verdedigd zich tegen Amerikaanse sancties". Hij zei dat het nieuwe beleid van de EU "logisch was, maar grotendeels zinloos", en een poging van Federica Mogherini, hoofd van het buitenlands beleid van de EU, om "haar politieke nalatenschap te verdedigen". Hij voegde eraan toe:

"De EU kan proberen de tafels om te draaien in de trans-Atlantische betrekkingen, maar uiteindelijk komt de VS nog steeds op de eerste plaats."

"De Duitse exportindustrie met Iran is met zo'n drie miljard euro misschien niet zo klein. Maar het eindresultaat is echter dat dezelfde ondernemingen 35 keer zoveel naar de VS exporteren. De EU eist dat haar grootste bedrijven de hele koek in de waagschaal stellen voor een paar kruimels."

De Duitse publieke omroep ZDF schreef:

"De merkwaardige constructie van het EU-blokkeringsstatuut blijft bestaan: Gewoonlijk verbieden verordeningen en wetten iets. Zo verbiedt een antidumpingwet ondernemingen prijsdumping om concurrenten uit de markt te drukken. Maar het blokkeringsstatuut van de EU is een oproep tot actie: Handel met Iran en laat u niet ontmoedigen door dreigementen van de Amerikaanse president!"

Het dagblad Westdeutsche Allgemeine Zeitung citeerde Martin von Wansleben, algemeen directeur van de Duitse Kamer van Koophandel en Industrie (DIHK), die de maatregel van de EU omschreef als een "hulpeloze politieke reactie". Hij zei dat het doel ervan was om te laten zien dat de EU niet buigt voor Amerikaanse sancties. Voor de individuele bedrijven, zei hij, heeft de blokkeringsverordening "geen enkele relevantie".

In Oostenrijk schreef Der Standard:

"Het blokkeringsstatuut is geen doeltreffend tegengif tegen de Amerikaanse sancties, zoals het historische voorbeeld suggereert... Hoewel Washington zich zou moeten onthouden van extra-territoriale sancties, is de Amerikaanse markt te belangrijk voor bedrijven om zichzelf aan de kaak te stellen."

In Italië schreef, Südtirol News beursexpert Robert Halver van de Baader Bank:

"Vanwege de Amerikaanse sancties tegen Iran zal de Duitse industrie Iran niet meer benaderen. Als u zich realiseert dat de Duitse industrie honderdvoudig zaken doet in Amerika, dan wil je geen zaken doen met Iran, want dan zullen er sancties tegen Duitse bedrijven komen. Daarom zal Iran op dit moment zeker zeer hevig gaan bloeden."

De Europese editie van Politico schreef:

"Sommige deskundigen zeggen dat de maatregelen van de EU waarschijnlijk niet het gewenste effect zullen hebben, omdat het blokkeringsstatuut juridische lasten zou creëren voor de in Europa gevestigde ondernemingen zonder de VS te beletten zich op hun Amerikaanse filialen en activa te richten. Voor veel bedrijven is het risico dat ze in de VS van de handel worden afgesneden - een veel grotere markt dan Iran - voldoende om aan de eisen van Washington te willen voldoen."

Een investeringsbankier die door Reuters wordt geciteerd zei:

"Het zou zelfmoord zijn om nieuwe zaken te doen of financiering te verstrekken aan Iran of aan de aan Iran gelieerde bedrijven zonder expliciete garanties van de Amerikaanse regering. Zij hebben ons bij de keel, omdat er zoveel zaken worden gedaan en in dollars uitgeklaard. De boetes lopen in de multi-biljoenen deze dagen, dus het is gewoon niet de moeite waard om het risico te nemen voor een klein stukje van het bedrijfsleven en misschien tot genoegen van een Europese regering.

Als bewijs hiervan heeft Daimler, de Duitse auto- en vrachtwagenfabrikant, kort voor de Amerikaanse sancties tegen Iran van kracht werden, de plannen laten varen om haar Iraanse activiteiten uit te breiden. "Wij hebben onze reeds beperkte activiteiten in Iran overeenkomstig de van toepassing zijnde sancties beëindigd," zei Daimler in een verklaring.

Daimler volgde de soortgelijke beslissingen van: Adidas (Duitsland); Allianz (Duitsland); AP Moller-Maersk (Denemarken); Ciech (Polen); Citroen (Frankrijk); CMA CGM (Frankrijk); DZ Bank (Duitsland); Engie (Frankrijk); ENI (Italië); Lloyds (VK); Lukoil (Rusland); Maersk Tankers (Denemarken); Oberbank (Oostenrijk); Opel (Duitsland); Peugeot (Frankrijk); PGNiG (Polen), Renault (Frankrijk); Scania (Zweden); Siemens (Duitsland); Swiss Re (Zwitserland); en Total (Frankrijk).

Soeren Kern is Senior Medewerker aan het Gatestone Institute in New York.

Vertaling door W.J. Jongman en H. Sleijster

© 2018 Gatestone Institute. Alle rechten voorbehouden. De artikelen hier afgedrukt geven niet noodzakelijkerwijs de standpunten weer van de vertalers of van Gatestone Institute.

Bron: EU Unable to Neutralize US Sanctions against Iran