www.wimjongman.nl

(homepagina)

Trump de dealmaker en het Midden-Oosten

Door Amir Taheri | op 4 maart 2018

President Donald Trump, die zichzelf beschouwt als de beste vriend van Israël, is veelbelovend - sommigen zouden kunnen zeggen: dreigend - belooft zijn grootse plan voor een vredes-"deal" te onthullen om een einde te maken aan het zogenaamde "Midden-Oosten-probleem".

Trump heeft zich altijd al als dealmaker opgeworpen; hij heeft zelfs een boek over dit onderwerp geschreven. Het is dan ook niet verwonderlijk dat hij misschien zijn vaardigheid wil inzetten voor een kwestie die al zestig jaar lang tal van dealmakers trotseerde.

Wat zijn de kansen dat hij slaagt? Het korte antwoord is: nihil!

Dit is geen reflectie op Trumps talent om deals te maken. Het probleem met het "Midden-Oosten-probleem" is dat degenen die het hebben geprobeerd op te lossen, er nooit in geslaagd zijn om het probleem te definiëren, en daardoor de existentiële realiteit ter plaatse hebben opgeofferd aan de essentiële abstractie van ongrijpbare idealen.

( )

(Image source: White House)

De huidige fase van het verhaal begon in 1945 aan het einde van de Tweede Wereldoorlog.

De eerste potentiële dealmaker was de Britse premier, Clement Attlee, die toen verantwoordelijk was voor het lot van een deel van Groot-Syrië uit de Ottomaanse tijd, Palestina. Onder invloed van het Ministerie van Buitenlandse Zaken, dat reeds een deel van de buit aan Trans-Jordanië had toegewezen, was Attlee er blijkbaar van overtuigd dat het resterende deel ook onder de Arabische staten moest worden verdeeld, dat waren toen nog de bondgenoten van Groot-Brittannië, gegroepeerd in de Arabische Liga.

Het zich evoluerende Britse standpunt stuitte echter op verzet van de Amerikaanse president Harry S. Truman, die zich ook als dealmaker positioneerde. Om de verschillen tussen de twee rivaliserende dealmakers op te heffen, richtten Londen en Washington een Anglo-Amerikaanse onderzoekscommissie op.

Trumans gezant bij de commissie was een Californische katholieke rechter, Bartley C. Crum, die toegaf dat hij niets van de kwestie af wist. Tijdens de maanden dat hij in de regio aanwezig was bij de vele hoorzittingen van de commissie, die gehouden werden door afgezanten uit Arabische landen en autochtone moslims, christenen en Joden, concludeerde hij echter dat het creëren van een "vaderland" voor de Joden, zoals door Groot-Brittannië beloofd in de verklaring van Balfour uit 1917, deel moest uitmaken van elke "deal".

Op dat moment was Groot-Brittannië echter al verder gegaan dan Balfour, en hoopte een Arabisch blok te creëren tegen het dreigende gevaar van de Sovjet-Unie in de regio.

Zowel Attlee als Truman slaagden er niet in om hun uiteenlopende deals op te leggen. En in februari 1947 gaf de Britse minister van Buitenlandse Zaken, Ernest Bevin, de hete aardappel door aan de Verenigde Naties.

In november 1947 wierp de Algemene Vergadering van de VN zich op als deal-maker door resolutie 181 van de Algemene Vergadering aan te nemen, waarin de oprichting van twee staten werd aanbevolen, één voor de Joden en één voor de Arabieren.

Groot-Brittannië was een van de tien staten die zich van stemming onthielden, terwijl dertien andere staten (Afghanistan, Cuba, Egypte, Griekenland, India, Iran, Irak, Libanon, Pakistan, Saoedi-Arabië, Syrië, Turkije en Jemen) tegen stemden.

Het werd echter al snel duidelijk dat ook de VN als dealmaker had gefaald.

De resolutie was zo lang, zo gedetailleerd, en zo beladen met jargon, dat weinigen, behalve doorgewinterde advocaten het zouden kunnen begrijpen.

In plaats van het falen toe te geven, bleef de VN volharden in haar dealmakende waanvoorstelling. Achtereenvolgens benoemden de Secretaris-Generaals Dag Hammarskjold tot aan Kurt Waldheim en daarna U Thant, speciale afgezanten om een "deal" te maken.

Sommige afgezanten, met name de Zweedse Gunnar Jarring, beweerden dat zij op de drempel van een overeenkomst stonden. In alle gevallen kwamen ze dichtbij, maar kregen geen sigaar.

Tot in de jaren zeventig van de vorige eeuw werd deze kwestie bestempeld als "het Arabisch-Israëlische conflict", een term die gerechtvaardigd werd door vier oorlogen. Dat decennium markeerde ook het begin van een inflatoire trend in de Midden-Oosten-dealmaking. Henry Kissinger, genaamd "de moderne Metternich", achtervolgde de luchtspiegeling met zijn "shuttle diplomacy" en mislukte.

Hij werd opgevolgd in die rol door president Jimmy Carter, die een wapenstilstand tussen Egypte en Israël bereikte, maar de vrede maar liet zitten.

In de jaren tachtig van de vorige eeuw had het conflict een nieuwe aanduiding gekregen: de Palestijnse kwestie. En de verleidelijke droom van een deal bleef bestaan.

Sindsdien is de lijst van potentiële transactiemakers steeds langer geworden - zo lang dat men ze niet allemaal meer in één kolom kon vermelden. Franse president Jacques Chirac, de Britse premier Tony Blair, en, in een ander register, de Noorse regering, waren de pretenders. In 2005 speelde zelfs Angela Merkel, die net als bondskanselier van Duitsland was benoemd, met het idee om voor Midden-Oosten dealmaker te spelen, maar, hoe wijs zij ook is, ze keerde zich al snel naar andere zaken.

Er zijn vele redenen waarom zoveel dealmakers hebben gefaald.

De eerste reden waarom zoveel dealmakers hebben gefaald is dat er nooit over vrede wordt onderhandeld, maar altijd wordt opgelegd door de partij die een oorlog wint. Er is geen enkel geval in de geschiedenis, waar primair een verhaal is met talloze oorlogen, dat een buitenstaander de onwillige strijdende partijen een vrede heeft opgelegd.

De tweede reden is dat externe dealmakers ook hun interesses en agenda's hebben, waardoor een al ingewikkeld web nog ingewikkelder wordt. Bijvoorbeeld, in het geval van de Amerikaanse dealmakers, hoe kan ik in de VS Joodse stemmen winnen zonder dat de Arabieren, die ons olie verkopen, en onze wapens kopen, dit tegen zullen houden?

De derde reden is dat de mogelijke dealmakers het belang van de status-quo en de realiteit ter plaatse niet ten volle inzien.

Telkens wanneer een status quo voor beide oorlogvoerende partijen op zijn minst aanvaardbaar is, neemt de wens af om het te riskeren, in de verwachting van een slecht gedefinieerde vrede. Veel mensen in de wereld leven met een status quo die ze niet ideaal vinden.

Rusland en Japan bestaan naast elkaar, handelen met elkaar en onderhouden correcte betrekkingen, ondanks het feit dat ze technisch gezien nog in oorlog zijn vanwege de Russische bezetting van brokken van de Kuril-eilanden.

China en India bestaan naast elkaar ondanks de Chinese annexatie van grote Indiase gebieden langs de grens.

Bolivia en Chili zijn technisch gezien nog steeds in oorlog vanwege de Chileense annexatie van Bolivia's toegang tot de oceaan. Op dit punt zijn niet minder dan 89 van de 198 leden van de Verenigde Naties betrokken bij territoriale geschillen, of zijn de thuisbasis voor weerspannige, soms afscheidingsgezinde minderheden..

Als we landveroverende dromen en beweringen toevoegen, die geworteld zijn in mythen of geschiedenis, zijn bijna alle VN-leden in conflict met hun buren. Ik heb nog geen Mexicaan ontmoet die dacht dat Californië en Texas niet tot Mexico behoorden. Evenmin zouden veel Serviërs bereid zijn om Pristina, hun "heilige stad", te vergeten, die nu in handen is van moslim-Albanezen. En er zijn maar weinig Iraniërs die zich niet verdrietig voelen over Bagdad, de plaats van hun oude hoofdstad Ctesifon, dat nu een Arabische metropool is.

Tot slot, en dat is nog belangrijker, er kan geen sprake zijn van een overeenkomst en er kan geen vrede zijn, totdat degenen die bij een conflict betrokken zijn daarnaar verlangen. Zonder dat verlangen zou een wapenstilstand het beste zijn waarnaar men zou kunnen streven, een bestand dat sameleven mogelijk maakt - levend en half levend, zoals de Anglo-Amerikaanse dichter Elliot het verwoordde.

Er is één ding dat Trump de dealmaker zou kunnen doen. Hij zou de Israëli's en de Palestijnen kunnen vragen om te werken aan een overeenkomst, elk in hun eigen kamp, over wat ze precies willen, en hem verslag uitbrengen.

Mijn weddenschap is dat op dit moment geen van beide partijen in staat zou zijn om in hun eigen kamp een overeenkomst te sluiten over wat voor soort overeenkomst zij zouden kunnen accepteren. En dat betekent, in ieder geval impliciet, dat beide gelukkiger zijn met de status quo dan met de verlenging van een "vredesproces" dat nooit tot vrede kan leiden, en dat nu zelfs geen proces meer is.

Amir Taheri, voormalig hoofdredacteur van de eerste krant van Iran, Kayhan, vóór de Iraanse revolutie van 1979, is een prominente auteur gevestigd in Europa. Hij is voorzitter van Gatestone Europe.

Dit artikel verscheen voor het eerst in Asharq Al Awsat en wordt hier met toestemming van de auteur met kleine wijzigingen opnieuw uitgegeven.

Vertaling door W.J. Jongman en H. Sleijster

© 2018 Gatestone Institute. Alle rechten voorbehouden. De artikelen hier afgedrukt geven niet noodzakelijkerwijs de standpunten weer van de vertalers of van Gatestone Institute.

Bron: Trump the Deal-maker and the Middle East